كه در آن نظام سياسى و دينى كه رهبرى آن با او ( ص ) و نمايندگان به حق او است تجسم پيدا مىكند ، پس اين درست نيست كه كسى بگويد : كتاب خدا مرا بسنده است ، بلكه ناگزير بايد در صدد يافتن آن رهبرى الاهى باشد كه به خط آن مىپيوندد و خود را در زير پرچم آن قرار دهد و هرگز از امرى از اوامر آن سرپيچى نكند ، كه در اين زيان و بدى سرانجام است .
هدف از آفرينش و هستى بندگى و عبادت خدا است : «
وَ ما خَلَقْتُ الْجِنَّ وَ الْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ
- جن و انس را جز براى اين كه عبادت كنند نيافريدم » ، « 30 » پس چون جامعه به اين هدف دست نيابد ، موجبى براى بقاى آن بر جاى نماند ، و ارزش انسان بستگى به مقدار تجسمى است كه به حق و به طاعت نسبت به پروردگارش مىبخشد ، پس چون همهء كارش عبارت از بر پا كردن شر و نافرمانى باشد ، ديگر ارزشى نزد خدا ندارد ، و در اين صورت مايهء شگفتى نيست كه در تاريخ از قريههايى آگاه شويم كه براى نافرمانى نسبت به امر خدا ويران شدهاند .
«
فَحاسَبْناها حِساباً شَدِيداً وَ عَذَّبْناها عَذاباً نُكْراً
- پس به سختى به محاسبهء حساب آن پرداختيم و با عذابى سخت زشت آن را معذب كرديم . » بنا بر اين عذابى كه بر آن قريهها نازل شد ، نتيجهء تصادف نبود ، بلكه نتيجهء طبيعى / 82 كارهاى بد مردم آنها بود كه با مطالعه و پيروى و تحليل كردن خط سير پيش از هلاكت آنها بر ما مكشوف مىشود ، چه هر كنشى را واكنشى است ، و هر نافرمانى بازدهى منفى براى صاحب آن دارد ، چنان كه شرابخوارى سبب مجموعهاى از بيماريها مىشود ، و ربا خوارى فساد اقتصادى پديد مىآورد ، و زنا خانواده را نابود مىكند ، و چون با حساب دقيق مجموع انحرافهاى قومى از اقوام نافرمان و گردنكش نسبت به فرمان پروردگارش را به دست آورى ، به اين نتيجه خواهد رسيد كه واكنش آن زيانكارى و ويرانى و هلاكت است و نه جز آن ، و همين نتيجه است كه به آن قريهها عذاب منكرى كه از تصور بشر بيرون است
هامش
( 30 ) - الذاريات / 56 .