عده محسوب نمىشود طلاق مدهيد ، و بنا بر اين عده از طهر است . « 4 » آيه اين مطلب را به ما مىگويد كه زن به مجرد آن كه صيغهء طلاق نخستين از زبان شوهرش بيرون مىآيد ، به صورت كامل از همسر خود جدا نمىشود تا ، مثلا ، به آزادى خود را در اختيار ديگرى قرار دهد ، بلكه در خانهء شوهر و در تحت مسئوليت او در ايام عده باقى مىماند ، و چون ايام عده سپرى شود ، مفهوم طلاق عملا صورت گرفته است و آن گاه به صورت كامل از شوهرش جدا و از عهدهء او خارج مىشود ، مگر اين كه شوهر به زن و زن به شوهر رجوع كند ، و به همين جهت خداوند متعال گفته است :
/ 55 «
وَ أَحْصُوا الْعِدَّةَ وَ اتَّقُوا اللَّهَ رَبَّكُمْ
- و شمار عده را نگاه داريد و از خداى پروردگارتان بترسيد . » چنان كه مشاهده مىشود ، مرد مخصوصا به نگاه داشتن شمارهء روزهاى عدّه مأمور شده است ، زيرا كه طلاق به دست او است و در ايام عدّه وى مسئول فراهم آوردن محل سكونت و هزينهء زندگى همسرش و حمايت كردن از او به شمار مىرود ، پس بايد حساب روزهاى عده را داشته باشد تا بتواند بداند كه چه وقت از ادامهء اين مسئوليت شرعى آزاد مىشود . و تأكيد كردن بر تقوا پس از فرمان نگاه داشتن شمارهء روزهاى عدّه ما را به ضرورت دقّت كردن در حساب راهنمايى مىكند ، بدان سبب كه تقوا عاملى است كه از دروغ گفتن و كارها را به بازى گذراندن جلوگيرى مىكند ، و در آيه تحذيرى براى دو همسر مشاهده مىشود كه خدا مراقب و گواه است و هرگز خدعه كردن با او امكان ندارد ، و لازم است از خشم و عذاب او بترسند و از اين گونه كارها پرهيز كنند . و چون دوران عده نسبت به علاقهء دو طرف سرنوشت ساز است ، در اين ايام مرد به خويشتن خويش باز مىگردد و همسر خود را به صورتى تازه ارزشيابى مىكند تا معلوم شود كه آيا مىتواند به او رجوع كند يا حتما بايد از او جدا شود ، پس شايسته است كه همهء اين امور را در نظر داشته
هامش
( 4 ) - مجمع البيان ، ج 10 ، ص 303 .