جانشين براى رهبرى منحرف شده پيشنهاد و مطرح كند ، چه تا زمانى كه قادر بر رهانيدن اجتماع از بليهء گرفتار به آن است ، مسئوليت برخاستن به وظيفه و انجام دادن نقش خود را بر عهده دارد ، و در اسلام ميان دوستى رياستى كه خدا آن را دشمن دارد ، و چشم داشتن به پيشوايى / 403 و امامتى كه آن را بر مردمان شايسته واجب كرده تفاوت است . « 11 » ثالثا : تأكيد بر دادهها :
اين از اصول در هر دعوت است كه دعوت كننده بايد نتايجى را كه از پيروى دعوت او آشكار خواهد شد ، بيان كند ، و افراد مكتبى را شايسته نيست كه نسبت به اين امر غفلت ورزند ، بدان سبب كه اين عمل به صورتى مثبت و فعال در آماده كردن اجتماع به ملتزم بودن به برنامهء طرح شده ، و ايجاد نيروى لازم در نفوس افراد براى عملى كردن آن سهيم است ، و شايد همين امر يكى از علل تفصيل قرآن در تشويق به بهشت همچون نتيجهء عمل كردن به حق ، و ترساندن از آتش همچون حاصلى از پيروى كردن باطل بوده باشد ، و نوح با همين برنامه و منطق به گفتگوى با قوم خود آغاز كرد .
«
يَغْفِرْ لَكُمْ مِنْ ذُنُوبِكُمْ وَ يُؤَخِّرْكُمْ إِلى أَجَلٍ مُسَمًّى
- گناهان شما را مىآمرزد و شما را تا زمانى تعيين شده زنده نگاه خواهد داشت . » اين دو داده مهمترين چيزى است كه ملّتها و جامعههايى كه رو به هلاك و از بين رفتن تمدنى و مادى پيش مىروند ، به آنها نيازمندند ، بدان سبب كه عذاب اليمى كه بر سر اقوام و ملل فرو مىريزد ، چيزى جز نتيجهء گناهان و انحرافاتى نيست كه در آنها غوطهور شدهاند ، پس سببى براى هلاك آنان خواهد شد ، و پرسشى كه پيش مىآيد اين است كه : چرا خدا به جاى « من ذنوبكم » در صورتى كه از « من » تبعيض و جزئى از گناهان فهميده مىشود ؟
هامش
( 11 ) - در سورهء فرقان ، در اين باره هنگام بحث دربارهء كلام خدا :وَ اجْعَلْنا لِلْمُتَّقِينَ إِماماًسخن گفته شده است .