كرد ، و ديگر تصديق اندامها با عمل و كوشش صالح و شايسته كه مصداق ايمان است و دليلى بر راستگويى آن كس كه مدّعى آن است . اسلام كه هر كار شايسته و نيكو را صدقه خوانده ، به اين كلمه مفهوم حقيقى فراگير آن را بخشيده است ، و رسول اللَّه ( ص ) گفت : « هر كار خيرى صدقهاى است كه به غنى يا فقير داده مىشود » ، « 40 » و گفت ( ص ) : « لبخند زدن تو در برابر صورت برادرت صدقه است ، و امر كردن به نيكى و معروفت صدقه است ، و نهى كردنت از زشتى و منكر صدقه است ، و راهنمايى برادرت براى بيرون آوردن دلوش از چاه صدقه است » . « 41 » / 366 از گفتهء او :
يُصَدِّقُونَ بِيَوْمِ الدِّينِ
به آن هدايت مىشويم كه اعمال صالح ايشان مصداقى از ايمان ايشان به آخرت است ، پس به ريا يا براى رسيدن به نيكنامى ، يا از روى غرور يا برتريجويى در زمين عمل نمىكنند . و نيز از آن چنين دستگير ما مىشود كه يوم الدّين آن عامل اساسى است كه در راه آن صدقه مىدهند و به انجام دادن كارهاى نيك و شايسته مىپردازند . آيا اگر كسى به روز جزا كافر بود ، چه چيز او را به صدقه دادن و انفاق و فداكارى كردن برمىانگيخت ؟ هيچ چيز ، و به همين جهت متوقف ماندن راه احسان و بخشندگى در نزد كافران همان كفر ورزيدن آنان به آخرت است .
اين كه قرآن تصديق به آخرت را صفت اساسى نمازگزاران حقيقى شمرده ، به خاطر آن است كه چون به نماز خواندن برمىخيزند ، با دريافت ايمانى خويش در نمودارهاى آخرت و پيشامدهاى هراس انگيز آن زندگى مىكنند . و اگر نمازگزار در آن هنگام كه نماز مىخواند ، با روح و بصيرت خويش در آخرت حضور نداشته باشد ، آن نماز چه ارزشى براى او دارد ؟
ايمان ايشان به آخرت ، نقشى بزرگ و اساسى در زندگى ايمانى و تفكرى و عملى ايشان دارد ، و همان مقياس ايشان در قضاياى گوناگون است ، پس از ترس
هامش
( 40 ) - بحار الانوار ، ج 96 ، ص 122 .
( 41 ) - كنز العمال ، ج 5 ، ص 163 .