ويرانى آسمان كه سقف حمايت كنندهء از زمين و اهل آن بوده است ، و نيز از هم پاشيده شدن كوهها كه سبب برقرار ماندن تعادل زمين و در نتيجه تعادل ما است ، خود نشان مىدهد كه زمين ما در آن روز با چه تكانها و خطر عظيمى رو به رو است .
آيا حال انسان ضعيف و ايستار وى در آن هنگام كه شاهد اين مشاهد هولناك مىشود چگونه است ؟ آسمان با عظمت به صورت چيزى گداخته درآمده ، و كوههاى استوار و مايهء آرامش زمين به صورت تارهايى از تودههاى پراكنده شدهء پشم تغيير شكل داده / 348 كه نسيم آنها را به حركت درمىآورد ! كافر در آن هنگام متوجه راست بودن وعدهء خدا مىشود ، و همهء پردهها از مقابل چشم و بينش او بر كنار مىرود . . . پس از شوخى و استهزايى كه كافران را خواستار عذاب و شتاب ورزيدن در آن كرده بود باز مىايستد . . . و آيا ممكن است عاقلى خواستار شتاب در رسيدن امرى شود كه طبيعت و هستى را در پيرامون وى بدين صورت وحشت انگيز درآورد ؟ ! هنگامى كه عذاب الاهى فرا رسد ، آدمى همه چيز را از ياد مىبرد ، و سببها و پيوندها همه با او قطع رابطه مىكنند ، و در جستجوى رهايى از مهلكه نزديكترين نزديكان خود را از ياد مىبرد ، و حتى فرصتى براى پرسش كردن از حال ايشان پيدا نمىكند .
«
وَ لا يَسْئَلُ حَمِيمٌ حَمِيماً
- و هيچ خويشاوند نزديكى سراغى از خويشاوند نزديك خود نمىگيرد . » حميم به معنى كسى است كه با انسان نزديك باشد ، و نپرسيدن دربارهء او دليلى بر سخت بودن وضع و حال است ، و اين بدان سبب كه نزديكترين كس به شخص وى خود او است . . . و چون همه در انديشهء آن است از جز آن ، هر چند نزديكترين نزديكانش باشد ، غافل مىماند . و در روايات آمده است كه : چون اعمال مادرى را در روز قيامت با ترازو توزين كنند و به اندازهء يك كار نيك براى راه يافتن به بهشت كم داشته باشد ، به نزد فرزندش مىرود و خواستار يك حسنه از حسناتش مىشود و او نمىپذيرد . و در دعايى مخصوص پس از نماز آمده است :