قيام ساعت و وقوع پيدا كردن آخرت وجود ندارد .
دوم : به ياد آوردن وقايع و صحنههاى عظيمى كه همراه با وقوع پيدا كردن وعدهء خدا صورت پذير مىشود ، امرى است / 347 كه نفس را به اهتزاز درمىآورد ، و پردهها و عقدهها را از آن دور مىكند ، و آن را در برابر ايشان مجسّم مىسازد .
«
يَوْمَ تَكُونُ السَّماءُ كَالْمُهْلِ
- روزى كه آسمان همچون روغن گداخته است . » قمّى گفته است : مهل يعنى سرب گداخته و مس ، « 7 » و به قولى : روغن زيتون در حال جوشيدن ، و در المنجد است : آنچه از كانيها كه در حال گداختن باشد . « 8 » «
وَ تَكُونُ الْجِبالُ كَالْعِهْنِ
- و كوهها همچون پشم باز شده و حلاجى شده است . » يعنى پشم پراكنده و باز شده ، و در التبيان چنين آمده است : عهن پشم حلاجى شده است ، و كوهها چنان از هم مىپاشند كه به صورت چنين پشمى درمىآيند ، « 9 » و صاحب مجمع البيان افزوده است كه : گفتهاند همچون پشم سرخرنگ ، و گفتهاند : كه آنها پس از سخت بودن نرم مىشوند و پس از پيوستگى پراكندگى پيدا مىكنند . « 10 » و علامهء طباطبايى نوشته است : در اين آيه و آيهء پيش از آن تعليلى براى صبر است ، چه تحمل كردن آزار و شكيبايى نمودن بر ناراحتيها هنگامى بر آدمى آسان مىشود كه به نزديك بودن گشايش و فرج يقين داشته باشد . « 11 » قرآن از وصف زمين در آن روز چيزى به ما نمىگويد ، بدان سبب كه
هامش
( 7 ) - تفسير القمّى ، ج 2 ، ص 386 .
( 8 ) - المنجد ، مادهء مهل با تصرف .
( 9 ) - التبيان ، ج 10 ، ص 116 .
( 10 ) - مجمع البيان ، ج 10 ، ص 353 .
( 11 ) - الميزان ، ج 20 ، ص 9 .