آن صبرى است كه به خاطر خدا صورت بگيرد ، و از هر سستى و شكست دور باشد ، و با آن شخص از حكمت و صواب خارج نشود . بيشتر مفسران گفتهاند كه : آن صبرى است كه در آن رسول ، هر اندازه از قوم خود آزار ببيند ، و او را در خبرهايى كه از آخرت مىدهد تكذيب كنند ، زبان به شكايت نگشايد . / 346 و چه بزرگ است آنچه كه اين آيه با سياق آن از روح صبر و استقامت و مقاومت در اختيار مؤمنان و مجاهدان در راه خدا قرار مىدهد ! دوم : آنچه به كافرانى مربوط مىشود كه عذاب وعدهء خدا را مستبعد مىشمارند و بسا هست كه به حد تكذيب آن مىرسند . و اگر در صدد جستجو براى يافتن سبب پيدا شدن چنين ايستارى نسبت به وعدهء خدا برآييم ، آن را اعتماد كردن ايشان بر مقياسهاى زمانى دنيوى در هنگام ارزيابى زمان آينده خواهيم يافت ، و قرآن اين عقده و مشكل را از طريق دو امر مورد بحث قرار مىدهد :
يكى از آن دو : تلاش براى فهماندن مقياس حقيقى زمان به ايشان ، كه در آن مقدار يك روز برابر با پنجاه هزار سال است ، كه در نتيجهء آن نگرش محدود زمانى آنان به نگرش گستردهء ربّانى تغيير پيدا مىكند ، ولى بدان شرط كه ايمان بياورند و پيرو آيات باشند .
«
إِنَّهُمْ يَرَوْنَهُ بَعِيداً
- آنان آن را دور مىبينند . » به سبب محدوديت افكارشان كه زمان را محدود تصور مىكنند . آيا ديدهاى كه كودكى چگونه وعدهاى را مستبعد مىشمارد كه مدت آن چند ساعت بوده باشد ؟ كافران نيز چنينند و وعدهء خدا را دور مىبينند ، بدان سبب كه روش و وسيلهء ديدن در نزد ايشان محدود است . اما روش ربّانى چنان است كه در آن رقمهاى زمانى به جهت گستردگى آنها متلاشى مىشود ، و در نتيجه ميليونها سال چندان اهميتى ندارد كه پايان آن دور به نظر برسد . . . و چگونه مىتواند چنين باشد ، در صورتى كه مؤمنان از اين راه بر عالم جاودانى آگاهى پيدا مىكنند ؟ ! «
وَ نَراهُ قَرِيباً
- و ما آن را نزديك مىبينيم . » تفاوتى ميان اجل موت ، يا پيروزى مؤمنان ، يا عذاب كافران در دنيا ، يا