بنا باشد كه براى رسيدن به اين هدف گراميترين مردم و نزديكترين آنان را به خود ، و بلكه همهء آنان را فدا كند .
در ضمن گفتگو سخن به بحث دربارهء تسويف و كار امروز به فردا افكندن به ميان مىآيد و به تصحيح طرز نگريستن آدمى به زمان از طريق فهم آن زمان ابدى كه بشر ناگزير است در آن زندگى كند مىپردازد .
با گذشتن از اين مرحله ، قرآن به صفت ترس در هنگام برخورد انسان با يك حادثه اشاره مىكند كه آدمى را در هنگام شرّ به اندوه و ترس مىرساند و در هنگام خير او را از آن باز مىدارد ، و بدين گونه وى را صاحب شخصيتى متغير بر حسب محيط و اوضاع و احوال درمىآورد ، و بر آن تأكيد مىكند كه در نماز گزاران چنين حالتى وجود ندارد ، بدان سبب كه آنان به افق جاودانگى بالا رفتهاند و تنها در لحظهاى كه در حال عبور است زندگى نمىكنند ، و تنها از عوامل آن متأثر نمىشوند .
/ 335 سپس آيات به بحث در حالت تمنّى و آرزومندى كه انسان در آن زندگى مىكند ، و طمع آن دارد كه بدون ايمان و تلاش به بهشت درآيد ، مىپردازد ، و هرگز چنين چيزى ميسّر نمىشود . . . و رهايى از عذاب با آرزو كردن و دوست داشتن امكان ندارد ، بلكه نتيجهاى از عمل صالح و سعى و كوشش است ، و اين كه نماز كشتى نجات مؤمنان و كليد شخصيت الاهى ايشان است كه با انفاق و صدقه و ترس از عذاب و مراعات امانت و پيمان و حفظ فرجها و برخاستن به شهادت و حفظ كردن و نگاهبانى از نمازها آشكار مىشود ، و اين در واقع برنامهاى الهام گرفتهء از نماز براى ساختن شخصيت ربّانى انسان است .
در پايان ( آيات 36 - 44 ) وحى كشتى رؤياها و آرزومنديهايى را نابود مىكند كه تبهكاران و كافران هلاك شونده بر آن سوارند و جز در دريايى عميق از عذاب و خشم خدا و زيان دنيا و آخرت براى ايشان لنگر نمىاندازد . . . بدان سبب كه آرزوها صاحبان خود را وارد گريزگاه بحث كردن در باطل و بازى مىكند و ناگهان خود را مواجه با روز موعود مىبينند ، در صورتى كه هيچ آمادگى براى
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 354
مساهمون: احمد آرام
ص٣٥٤