از لحاظ معنوى با سلب عنوان پيامبرى از او ، و از لحاظ مادّى با اجرا كردن شديدترين مجازات در حق او ، بدان سبب كه هر چه مقام شخص برتر باشد ، اين مجازات شديدتر و قاطعتر خواهد شد ، و همين امر است كه ثواب و عقاب همسران پيامبر را در نزد خدا مضاعف مىكند . و اين بيم دادن و وعيدى است براى هر كس كه به امانت خدا خيانت كند ، و مخصوصا كسانى كه حامل مسئوليت رسالت شدهاند . . .
يعنى علما ، پس واى بر كسانى كه دروغ مىسازند و آن را به خدا مىبندند ، و كلمات را از موضعهاى خود منحرف مىسازند .
در معنى گرفتن به دست راست ( الاخذ باليمين ) اختلاف است ، و گروهى گفتهاند كه : آن كنايه از اخذ و مؤاخذهء شديد است ، بدان سبب كه دست راست رمز قدرت است ، و ديگران گفتهاند : عبارت از گرفتن و سلب قدرت از او است ، « 101 » بدان جهت كه قوت در دست راست است ، و چون گرفته شود از ميان مىرود . و در مجمع البيان آمده است كه : او را به دست راستش مىگيريم كه نشانهء خوارى بوده باشد ، چنان كه سلطان مىگويد : اى غلام دستش را بگير ، و او آن را با اهانت مىگيرد ، و به قولى : معناى آن اين است كه دست راست او را قطع مىكنيم ، « 102 » و به نظر من مقصود گرفتن شديد است ، و اخذ و گرفتن و مؤاخذهء خدا هميشه سخت است ، اما اين كه چگونه مىگيرد ، از شأن خود او است .
/ 324 «
ثُمَّ لَقَطَعْنا مِنْهُ الْوَتِينَ
- سپس رگ قلب او را مىبريم . » در الدّر المنثور آمده است كه : وتين رگ قلب است ( از ابن عباس ) ، و از عكرمه روايت است كه گفت نياط ( آورتا ) قلب است « 103 » كه از آن خون به همهء سرخرگهاى ديگر مىرود ، « 104 » و مهم اين است كه آن رگى است كه چون قطع شود ديگر انسان زنده نمىماند . . . و اگر خدا دست راست كسى را بگيرد و سرخرگ
هامش
( 101 ) - همان منبع ، ج 30 ، در تفسير آيه .
( 102 ) - مجمع البيان ، ج 10 ، ص 350 .
( 103 ) - الدر المنثور ، ج 6 ، ص 263 .
( 104 ) - المنجد ، مادهء وتن .