فاصلهء ميان كلام خدا و كلام آفريدگان چيزى نيست كه بر هر صاحب عقل و فطرت پوشيده باشد تا سبب شود كه كسى نتواند رسالت خدا را از افكار آفريدگانش تميز دهد .
در اين جا اندكى دربارهء رابطهء ميان سخن گفتن از رسالت و اين كه آن از پروردگار جهانيان است ، توقف مىكنيم ، و اين كه خدا نگفت : « تنزيل من اللَّه » . . . يا چيزى شبيه به آن از نامهاى حسناى ديگر .
اصل كلمهء « ربّ » از تربيت است با همهء معانى اين كلمه از نمو كردن و پاكيزه و لطيف شدن ، / 321 و رسالت خدا آشكارترين نشانه براى علاقه داشتن ربّ آفريدگار به آفريدهء مربوب است ، چه همين رسالت وسيلهاى است كه خداى متعال با آن به تأديب و تربيت بندگان خود مىپردازد ، و اگر به آن عمل كنند راه خير و رشد و بركت را براى آنان هموار مىسازد ، به همان گونه كه نشانهاى از لطف و مهربانى او نسبت به ايشان نيز هست .
در اين جا به نقل بعضى از اخبار مىپردازيم كه در شأن نزول آيات چهارگانه ( 40 - 43 ) بنا بر نظر مفسران وارد شده است ، و از آن جمله است روايت ابن اسحاق از وليد بن المغيرة ، و از نضر بن الحارث ، و از عتبة بن ربيعة ، كه در روايت او از اولى چنين آمده است :
« سپس وليد بن المغيرة گروهى از قريش را نزد خود فراخواند كه ميان آنان سالخوردهتر بود ، و موسم حج فرا رسيد ، پس به آنان گفت : اى گروه قريش ! موسم فرا رسيد ، و هيئتهاى عرب به سوى شما خواهند آمد ، و فرمان مصاحب خود را شنيدهايد ، پس آراء خود را جمع كنيد ، و رأيى يگانه براى خود برگزينيد ، و با هم اختلاف نداشته باشيد و چنان نشود كه يكى از شما ديگرى را تكذيب كند و گفتهء او را مردود بداند ، پس گفتند : اى أبا عبد شمس ، تو بگو ، و رأيى براى ما برگزين كه همان را بگوييم ، و او گفت : بلكه شما بگوييد و من گوش مىدهم ، گفتند :
كاهن ، گفت : نه به خدا ، او كاهن نيست ، ما كاهنان را ديدهايم و او نه به زمزمه كاهن است و نه به سجع ، گفتند : پس مىگوييم كه مجنون است ، و او گفت : او
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 340
مساهمون: احمد آرام
ص٣٤٠