رحم كنيم در حالى كه پروردگار ارحم الراحمين به تو رحم نكرده است ؟ مگر اين تو را آزار مىدهد ؟ ، و او مىگويد : آرى ، سخت عذابم مىدهد ، گفت : پس مىگويند : اى شقى ! چطور است كه تو را به آتش در افكنيم ؟ گفت : پس فرشتهاى فشار بر سينهاش وارد مىآورد كه بر اثر آن هفتاد هزار سال رو به پايين در حركت مىماند » . « 66 » و امير المؤمنين ( ع ) گفت : « و اما اهل معصيت را در آتش خوار و ذليل مىكند ، و پاهايشان را مىبندد ، و دستهاشان را با بند به گردنهاشان مىآويزد ، و بر تنهاشان پوششهايى از قطران مىپوشاند و . . . » ، « 67 » و فرمان خدا بيشتر مخصوص طاغيانى از حكام است كه بر گردنهاى مردمان تسلط پيدا كردند ، و بسيارى از پاكان و صالحان فدايى فرمانهاى زندان و عذاب و كشتن ايشان شدند . و صاحب الكشاف گفته است كه اين آيه دربارهء ابو جهل نازل شده و او بر مردمان تسلط داشته و نسبت به ايشان تكبّر به خرج مىداده است . « 68 » / 305 [ 31 - 37 ] و پس از بسته شدن مجرمان فرشتگان فرمان مىيابند كه يكى از آنان را به آتش اندازند .
«
ثُمَّ الْجَحِيمَ صَلُّوهُ
- پس به دوزخش درآوريد . » طبيعى است كه انسان در هنگام رو به رو شدن با خطر به دفاع از خود يا به گريختن از معركه بپردازد ، ولى مجرمان دست و پا بسته در آن واحد عذاب جهنم و عذاب غل و زنجير هر دو را با هم مىچشند ، و اين از سختترين گونههاى عذاب است كه كسى را آتش در حال سوزاندن باشد و او هيچ راه فرار و مقاومتى در برابر خود نيابد .
رازى از مبرّد نقل كرده است كه : « أصليته النّار » يعنى او را وارد آتش
هامش
( 66 ) - بحار الانوار ، ج 8 ، ص 320 .
( 67 ) - همان كتاب ، ص 292 .
( 68 ) - الكشّاف ، ج 4 ، ص 604 .