مىشود كه با آن ، از طريق انفاق كردن در راه خدا ، كارهاى خير و صالح صورت گيرد . . . و اصحاب الشمال چنين نمىكنند ، بدان جهت كه به حساب و جزا كافرند . / 302 و آيه ما را به معنى لطيفى از توانگرى و ثروتمندى متوجه مىسازد كه با وجود مال و فراوانى آن تحقق پيدا نمىكند ، بلكه به مصرف كردن آن در زندگى در راهى است كه نقش و هدف آن به شمار مىرود ، چه اصل معنى كلمهء غنى از رفع كردن نياز و حاجت است ، و با وجود آن كه مال بعضى از نيازمنديهاى ظاهرى مترفان و فريفتگان به آن را برمىآورد ، و از طريق مال است كه ايشان به بسيارى از چيزهاى ناسره و فريبنده مىرسند ، اين چيزى نيست كه بتوان آن را غنا و ثروتمندى ناميد ، بلكه غناى حقيقى با برآوردن نيازمنديهاى حقيقى بشر حاصل مىشود كه مهمترين آنها خرسندى خدا و دور شدن از آتشى است كه اصحاب الشمال و مخصوصا مترفان ايشان اموال خود را هرگز براى رفع كردن اين نيازمندى مصرف نمىكنند .
«
ما أَغْنى عَنِّي مالِيَهْ
- مال من نيازم را بر طرف نكرد . » احاديث امامان راهنما معنى اصيل غنا را براى ما بيان كرده است ، امام على ( ع ) گفت : « توانگرى و درويشى آن گاه آشكار شود كه - در قيامت - عرضه بر خدا شود » . « 62 » مردى نزد امام صادق ( ع ) آمد و از فقر شكايت كرد ، و امام به او گفت : « چنان نيست كه تو مىگويى ، و من تو را فقير نمىدانم » ، پس او گفت :
اى سرور من ، چگونه نمىدانى ، و گوشهاى از فقر خود را بيان كرد و صادق ( ع ) او را تكذيب مىكرد تا آن جا كه گفت ( ع ) : « به من بگو كه اگر به تو صد دينار بدهند تا از ما بيزارى جويى ، آيا آن را مىپذيرى ؟ » گفت ، نه ، و امام پيوسته بر مبلغ مىافزود تا به هزارها دينار رسيد و آن مرد پياپى سوگند ياد مىكرد كه چنان نخواهد كرد ، پس به او گفت : « آيا كسى كه پيش او كالايى است و با اين اندازه مال كه در برابر آن مىدهند حاضر نيست آن را بفروشد فقير است ؟ » . « 63 » و عمل صالح و
هامش
( 62 ) - نهج البلاغة ، كلمات قصار ، 452 .
( 63 ) - بحار الانوار ، ج 67 ، ص 147 .