خداوند متعال به اصحاب بهشت توانايى گسترده براى آن عنايت مىفرمايد كه از نعيم آن برخوردار شوند ، پس هر چه بخواهند مىتوانند بخورند و بياشامند و هيچ مانعى بر سر راه خود ندارند ، و رسول اللَّه ( ص ) گفت : « سوگند به آن كه جان من به دست او است كه يك مرد از ايشان قوت صد مرد را براى خوردن و آشاميدن و همخوابگى كردن دارد » . « 57 » بدان سبب كه هدف رسالت اصلاح انسان است ، به ذكر داستانهاى تاريخ و صحنههاى قيامت به اندازهاى مىپردازد كه ميان اين دو ارتباط وجود داشته باشد ، تا ايستار سليم ما را در برابر آنچه يادآور مىشود محدود سازد ، چنان كه نيز در اين باره گفتيم كه : قرآن چنان نمىخواهد كه ما تنها در لحظهء گذران كنونى زندگى كنيم ، بلكه چنان مىخواهد كه لحظهء حال را در پرتو گذشته و آينده بگذرانيم . . . و بدين گونه وحى بر ما آشكار مىسازد كه نعيم بهشت نتيجهاى از انجام دادن عمل شايسته و صالح در دنيا است .
/ 299 «
بِما أَسْلَفْتُمْ فِي الْأَيَّامِ الْخالِيَةِ
- به سبب آنچه در ايام گذشته از پيش فرستاديد . » بدين گونه آرزوها و گمانهاى دروغين فرو مىريزد ، و انسان در برابر مسئوليت خويش قرار مىگيرد . و بيشتر مفسّران بر آنند كه « أسلفتم » به معنى روزه است ، و در الدرّ المنثور به اين گفتهء خدا در حديث قدسى استناد شده است كه : « اى دوستان و اولياى من ! در دنيا بسيار به شما نگاه كردم كه لبهاى شما به سبب نخوردن نوشيدنيها خشكيده بود ، و چشمانتان فرو رفته ، و شكمهاتان خالى مانده ، پس امروز در نعيم خويش باشيد و با گوارايى بخوريد و بنوشيد به سبب كارهايى كه در روزگاران گذشته به انجام رسانيده بوديد » ، « 58 » و فخر رازى به معنايى لطيف در كلمه توجّه كرده و گفته است : إسلاف در لغت به معنى از پيش
هامش
( 57 ) - مجمع البيان ، ج 10 ، ص 346 .
( 58 ) - الدر المنثور ، ج 6 ، ص 362 .