خداى تعالى به جريان انداختن مقدرات و تدبيرهاى خود را براى آفريدگان به فرشتگان سپرده است ، و او كسى است كه مكانى او را محدود نمىكند تا در آن جا با او اتصال پيدا كنند ، و چگونه ممكن است آفريدهء محدود با آفريدگار اتصال پيدا كند ، جز از طريق نامها و چيزها ، همچون خانهاى كه مركز پرستش او است و عرشى كه مركز اداره كردن كاينات و هيمنهء او است .
در بعضى از نصوص حاملان عرش به بهترين آفريدگان خدا تأويل شده است ، امام صادق ( ع ) گفت : « شمارهء حاملان عرش هشت است ، چهار تن از ما و چهار تن از هر كه خدا بخواهد » ، « 43 » و در حديثى ديگر آمده است : « شمارهء حاملان عرش هشت است ، چهار تن از پيشينيان و چهار تن از پسينيان » .
اما آن چهار تن از پيشينيان اينانند : نوح و ابراهيم و موسى و عيسى ، و اما پسينيان : محمد است و على و حسن و حسين - عليهم السلام - و معنى « يحملون » يعنى علم ( را حمل كنند ) » . « 44 » چون بنا بر ظاهر فرشتگان عرش را حمل مىكنند ، در باطن مقصود كسانى است كه فرشتگان به خاطر ايشان آفريده شدهاند و آنان برگزيدگان از بندگان خدايند . مگر همهء چيزها براى انسان آفريده نشده ، و كدام انسان است كه از پيامبران و اوصياى ايشان برتر باشد ؟
[ 18 ] و بزرگترين صحنه از صحنههاى قيامت حضور يافتن مردمان براى حساب پس دادن و جزا گرفتن است ، / 287 براى آن كه هول و هراس آن بيشتر است ، و در اين جا است كه به حساب او رسيدگى و سرنوشت ابدى او تعيين مىشود ، و هدف اساسى از همهء حوادث و صحنههاى رعب انگيز همين است .
«
يَوْمَئِذٍ تُعْرَضُونَ لا تَخْفى مِنْكُمْ خافِيَةٌ
- در آن روز عرضه مىشويد و هيچ پوشيدنى در شما پوشيده نمىماند . »
هامش
( 43 ) - همان منبع ، ص 406 .
( 44 ) - همان جا .