پادشاهان كه بر آن مىنشينند تشبيه مىكردند ، توجه داشتند . تعالى اللَّه عما يصفون علوّا كبيرا .
سلمان المحمدى گفت : يكى از ترسايان از امير المؤمنين على بن ابى طالب ( ع ) پرسيد كه آيا پروردگارت حمل مىشود ؟ پس او ( ع ) گفت : « پروردگار ما ، جل جلاله ، به حمل كردن وامىدارد ولى حمل نمىشود » ، و آن نصرانى گفت : چگونه چنين است در صورتى كه ما در انجيل مىبينيم « و هشت ( فرشته ) بر بالاى خود عرش پروردگارت را حمل مىكنند » ؟ پس على ( ع ) گفت : « فرشتگان عرش را حمل مىكنند ، و عرش چنان كه تو تصور مىكنى همچون تخت نيست ، بلكه چيزى محدود و آفريده و تدبير شده است ، و پروردگارت - عزّ و جلّ - مالك آن است ، نه اين كه بر آن قرار گرفته باشد به صورتى كه چيزى بر روى چيز ديگر قرار مىگيرد ، و به فرشتگان فرمان داد كه با قدرتى كه به آنان داده بود آن را حمل كنند » ، و نصرانى گفت : راست گفتى خدا تو را بيامرزاد . « 41 » امام رضا ( ع ) گفت : / 286 « و محمول جز خدا است ، و از هيچ كس كه به خدا و عظمت او ايمان آورده شنيده نشده است كه در دعاى خود گفته باشد : يا محمول » ، پس ابو قرّة به او گفت : «
يَحْمِلُ عَرْشَ رَبِّكَ فَوْقَهُمْ يَوْمَئِذٍ ثَمانِيَةٌ
» ؟ و گفت : «
الَّذِينَ يَحْمِلُونَ الْعَرْشَ
» ؟ ! پس امام رضا ( ع ) گفت : « عرش خدا نيست ، و عرش نام علم و قدرت است ، و در عرش همه چيز هست ، و سپس افزود :
حمل به سوى غير او ، آفريدهاى از آفريدگان او بدان سبب كه او آفريدگانش را به بردگى گرفت تا عرش او را حمل كنند ، و آنان حاملان علماند » . « 42 » عرش ، نماد هيمنه و تسلط و علم است ، و جايگاهى است كه در آن علم و قضا و قدر و فرمان دادن او به فرشتگان متجلى مىشود ، كه اينان به نوبهء خود فرمان او را اجرا مىكنند ، و شايد مهمترين حكمت در آفرينش عرش آن بوده باشد كه
هامش
( 41 ) - همان جا به نقل از كتاب التّوحيد .
( 42 ) - همان منبع ، ص 405 .