آن روز هشت فرشته بر بالاى سر خود حمل مىكنند . » از بزرگترين فرشتگان خدا ، و شايد بزرگترين آنها به صورت مطلق ، و « فوقهم » را به دو صورت تفسير كردهاند : يكى بالا از لحاظ مسافت ، و ديگر بالا از جهت مرتبت ، پس اين هشت فرشته عرش را از اركان آن حمل مىكنند ، و همراه آنان فرشتگانى ديگرند كه از اطراف ديگر عرش حامل آنند ، يا اين كه هشت فرشته بر ديگران رياست دارند و از لحاظ مرتبه در فوق آنان قرار دارند ، و بدين گونه روايات حاكى از اين كه شمارهء آنان هشت است ، با روايات ديگرى كه شماره را بيش از اين مىداند ، با يكديگر قابل جمع مىشود .
امام على بن الحسين ( ع ) در صفت آفرينش عرش گفته است : « آن را هشت ركن است ، و بر هر ركن از آن چندان فرشته موكّلند كه شمارهء آنان را كسى جز خدا نمىداند ، و شب و روز بدون سستى تسبيح خدا مىگويند » ، « 38 » و امام صادق ( ع ) گفته است : « حاملان عرش خدا / 285 چهارند : يكى از ايشان به صورت آدميزاد است و از خدا براى فرزندان آدم طلب روزى مىكند ، « 39 » و دومى شكل خروس دارد و روزيخواه پرندگان است ، و سومى صورت شير دارد و براى جانوران طلب روزى مىكند ، و چهارمى شكل گاو دارد و خواستار روزى بهايم ، و از آن زمان كه فرزندان اسراييل به گوساله پرستى پرداختند ، سرش را فرو افكنده است ، و شمارهء آنان در قيامت به هشت مىرسد » . « 40 » مفسّران دربارهء چيزهايى سخن گفتهاند كه لزومى نداشته است ، و دربارهء شكل و شمارهء فرشتگان با يكديگر اختلاف پيدا كردهاند ، و ما به اين گونه بحثها نمىپردازيم ، در صورتى كه امامان راهنما - عليهم السلام - به رد كردن افكار ماده پرستانى پرداختهاند كه براى اثبات معتقدات تجسّمى و تشبيهى خويش ، به ميانجيگرى فهم نادرستى كه از اين آيه پيدا كرده بودند و عرش خدا را به تخت
هامش
( 38 ) - ابراهيم / 48 .
( 39 ) - نور الثقلين ، ج 5 ، ص 404 .
( 40 ) - همان جا .