«
إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ
- تا روز قيامت . » با آن بتوانند به يقين و ضرس قاطع بگويند كه از عذاب براءت دارند و در اماناند .
«
إِنَّ لَكُمْ لَما تَحْكُمُونَ
- كه شما حق داريد كه هر چه مىخواهيد به آن فرمان دهيد ؟ » / 240 پس آيا از جانب خدا كارها به شما تفويض شده است ؟ ! و بر اين هيچ دليلى وجود ندارد ، و اگر خدا سوگندى ياد كرده است ، دربارهء رسالت او است ، در صورتى كه در قرآن سوگندهاى در اين باره آمده است كه جهنم را از مجرمان پر خواهد كرد ، و شايد گفتهء خداى تعالى
إِلى يَوْمِ الْقِيامَةِ
ما را به آن هدايت كند كه آنان در ظاهر بر مردمان در دنيا حكومت مىكنند ، ولى وضع در آخرت كاملا تغيير مىپذيرد ، بدان سبب كه ديگر براى آنان سلطه و قدرتى باقى نمىماند ، چه در آن جا ولايت و حكومت حق خدا است ، بلكه در دنيا نيز ضرورى نيست كه آنان به هر چه مىخواهند دست يابند و بر ديگران حكومت كنند ، چه بر هيچ كارى جز به اذن خداى قاهر و مستولى بر بندگانش قادر نيستند .
البته خدا وعدهء آمرزش و پاداش نيك به بنده خود داده ، و اين تا روز قيامت و بدون شرط و قيد نيست . و اين كه بعضى چنان توهم كردهاند كه سلطان سايهء خدا در زمين است ، يا او از مسئوليتهاى كارهايش معارف مىشود ، چيزى جز آرزوهاى برخاستهء از هوا و هوسها نيست ، و در برابر حجت عقلى از ميان مىرود . به همين سبب سياق در اين جا به چالش مىپردازد و مىگويد كه اگر كسى شجاعت آن را دارد ، طرفدار اين گفته شود و از آن دفاع كند و به مجادلهء دربارهء آن بپردازد .
«
سَلْهُمْ أَيُّهُمْ بِذلِكَ زَعِيمٌ
- از ايشان بپرس كه كدامشان عهدهدار اين كار مىشود . » زعيم كسى است كه به كارى مىپردازد و متصدى آن مىشود ، و زعيم قوم به همين معنى است ، و هيچ كس متكفل و زعيم اين كار نمىشود ، بدان جهت كه بر هيچ دليل منطقى متكى نيست ، بلكه از خيال و گمان برخاسته است ، و اين آيه