قالَ أَوْسَطُهُمْ أَ لَمْ أَقُلْ لَكُمْ لَوْ لا تُسَبِّحُونَ
.
آن كه در ميان آنان سنّ ميانه داشت گفت : از خدا بترسيد و بر سنّت پدرتان باشيد و به غنيمت برسيد ، پس او را مورد ضرب و شتم سخت قرار دادند ، و هنگامى كه اين برادر دريافت كه قصد كشتن او را دارند ، به اكراه وارد در امر مشورت ايشان شد ، پس به خانههاى خود رفتند و سوگند ياد كردند كه چون صبح شد به چيدن ميوههاى باغ اقدام كنند ولى ان شاء اللَّه نگفتند ، پس خدا آنان را به اين گناه گرفت و از رسيدن ايشان به آن روزى كه در شرف دست يافتن به آن بودند جلوگيرى به عمل آورد ) . « 43 » شايد در آيه اشارهاى به اين مطلب بوده باشد كه خداى تعالى همين سنت را در حق مترفان به جريان انداخته و چيزى از عذاب دنيا را بهرهء ايشان قرار داده است ، و در روايتى از ابو الجارود از امام باقر ( ع ) تأكيدى بر اين آمده است كه گفت : « مردم مكه به گرسنگى مبتلا شدند به همان گونه كه اصحاب جنّت مبتلا شده بودند » ، « 44 » و اگر همهء مردم مكه چنين نشده باشند ، لا اقل مصداقهاى آيات گذشته همچون مغيرة و ديگران كه در شأن ايشان آيه نازل شد ، چنين گرفتارى را پيدا كردند . خداى تعالى گفت :
«
إِنَّا بَلَوْناهُمْ كَما بَلَوْنا أَصْحابَ الْجَنَّةِ
- ما آنان را به همان گونه در معرض ابتلا و آزمودن قرار داديم كه اصحاب جنّت را چنين كرديم . » يعنى آنان را به وسيلهء مال و ثروت آزموديم به همان گونه كه اصحاب مزرعه را آزموديم ، پس چون سنّتهاى خدايى در / 220 زندگى يكسان است ، بر آدمى واجب است كه از ديگران عبرت بگيرد ، خواه از معاصران بوده باشند يا از كسانى كه پيش از ما از دنيا رخت بربستهاند ، و اين كه در زندگى از تلمّذ و شاگردى و فرا گرفتن دانستنيها دامن فرو نچيند ، چه زندگى همچون مدرسهاى است و حوادث آن ، براى
هامش
( 43 ) - تفسير قمّى ، ج 2 ، ص 381 .
( 44 ) - همان كتاب ، ص 382 .