قدرت / 162 و مشيت خداوند ايستادگى نشان مىدهند ، و چون خدا روزى خود را از ايشان باز دارد ، آنها به او روزى مىرسانند ، و چون منابع آبشان فرو رود و از دسترس خارج شود ، آنها آب نمايان و روان در اختيارشان مىگذارند . . . و قرآن با دو بصيرت به بحث دربارهء اين گمراهى ( غرور و گردنكشى و گريز از خدا ) مىپردازد :
اوّل : بصيرت و بينش توحيد ، و اين كه امر و قدرت تمام تنها به دست خدا است ، و يادآورى قرآن از اين حقيقت به صورتى است كه در آن آيات درس اخير از سورة الملك تفسيرى براى آيهء محورى سوره يعنى آيهء نخستين :
تَبارَكَ الَّذِي بِيَدِهِ الْمُلْكُ وَ هُوَ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
در مىآيد .
دوم : حقيقت بعث و جزا ، و اين كه بخش بزرگى از شرك انسان و احساس مسئوليت نكردن او نتيجهء كفر ورزيدن او به آخرت يا مشكوك بودنش در اين امر است ، و ناگزير بايد بداند كه حشر و نشر خواهد داشت . و در آن هنگام كه قرآن اين حقيقت را به ياد ما مىآورد ، ما را به آيهء محورى ديگرى در سوره باز مىگرداند كه آيهء دوم آن است :
لِيَبْلُوَكُمْ أَيُّكُمْ أَحْسَنُ عَمَلًا
.
شرح آيات :
[ 15 ] در زمان نزول قرآن ، مردمان از ابعاد نعمت زندگى بر كرهء زمين به آن اندازه كه امروز آگاهى دارند آگاه نبودند ، و نيز از آن خبر نداشتند كه كرهء زمين از جهات فراوان با ستارگان ديگر از لحاظ قوانين طبيعى حاكم بر آن اختلاف دارد ، پس قرآن براى آن آمد كه افق معرفت ايشان را بر شناخت و معرفت بگشايد ، و آن اين كه : ستارهاى كه آدميزادگان بر روى آن زندگى مىكنند ، همچون ديگر ستارگان شبيه كرهاى است كه در فضاى گسترده گردش مىكند ، ولى از اين نظر با آنها اختلاف دارد كه از هر لحاظ براى زيستن آدمى بر آن آماده شده است ، و شايستهء آن است كه آدمى در نبرد با فضا و پياده شدن بر ستارگان ديگر از توجه به اين آيهء كريمه سير خود را آغاز كند .
اما هدف قرآن از بيان اين امتياز زمينى كه بر روى آن زندگى مىكنيم ،