30 [ غورا ] : فرو رفتهء در اعماق زمين كه آدمى نمىتواند آن را بيرون آورد .
[ معين ] : نمايان در برابر چشمها ، يا به معنى اوان و در دسترس .
/ 161
كافران جز در فريب به سر نمىبرند
رهنمودهايى از آيات :
فلسفههاى شركى كه در آنها نمودهاى جهان و نظم آن برخاستهء از نيروهايى پندارى جز خدا در نظر گرفته مىشود ، مسئول مشى و راهپيمايى آدمى در حالتى به رو بر زمين نگرنده و گمراه شدهء از حقيقت است ، و همين است كه نور ترس از پروردگار را از رسيدن به او باز مىدارد ، و در جان شخص هالهاى از امنيت و اطمينان دروغين به وجود مىآورد ، و همين امر است كه او را به نافرمانى و معصيت و مخالفت با نظام حق وا مىدارد ، و هيچ مانع و وازعى در برابر خود نمىبيند ، و ارزشهاى شرايع و پيمانها در نزد او ساقط مىشود . مگر ترس از خدا روح ملتزم بودن به نظام نيست ؟
آرى ، شرك و معتقد بودن به شريكانى براى خداى يگانه همان چيزى است كه مسئوليت را از آدمى سلب مىكند ، و چنان مىشود كه از مخالفت با حق ترسى ندارد ، و ضرورتى براى سپاسگزارى در برابر نعمتها نمىبيند ، زيرا چنان مىپندارد كه خدا هستى را آفريده و نظام آن را مقدر كرده و سپس امور مردمان را به خود ايشان تفويض كرده است ، يا آن را به شريكانى واگذاشته و خود كناره گرفته است ، يا اين كه نيروهاى شركا به جاى خدا به يارى مردمان برمىخيزند و در برابر