از پروردگار خويش مىترسند ، آمرزشى . » از گناهان و خطاهاى پيشين ايشان بهره است .
«
وَ أَجْرٌ كَبِيرٌ
- و پاداشى بزرگ . » از آن روى چنين است كه ترس غايبانه و نهانى از خدا از اعمال نيك بزرگى است كه سيئات را از ميان مىبرد و حسنات را دو چندان مىكند . پس معنى ترس از خدا در غيب و نهان چيست ؟
جواب آن است كه مقصود ترس از خدا به ميانجيگرى معرفتى ايمانى است ، و نتيجهاى از عوامل مادّى كه انسان آنها را مىبيند و آثار آنها را در دنيا لمس مىكند نيست . . . پس گاه يكى از ما بدان سبب ملتزم به احكام خدا مىشود و مطابق رسالت او عمل مىكند كه حكم به دست اولياى او است كه حدود و احكام او را اجرا مىكنند ، و به همين سبب مرتكب دزدى يا زنا نمىشود كه حاكم يا دست او را خواهد بريد يا او را با تازيانه مجازات خواهد كرد و يا در معرض سنگسارش قرار خواهد داد ، و گاه از آن نظر به جانب خدا مىرود و احكام او را مىپذيرد كه نسبت به او معرفت پيدا كرده و به آخرت ايمان دارد ، و مىداند كه خدا نافرمانان را گرفتار عذاب آتش خواهد كرد ، و به سبب همين عامل غيبى كه آن را نه با چشم بلكه با بصيرت و بينش خود مىبيند ، ترس خدا در همهء هستى او تأثير مىكند .
از شناختهايى كه در نفس روح ترس از خدا را برمىانگيزد ، معرفت انسان به مراقبت مطلق خداوند متعال بر هر چيز و علم وى نسبت به آن است ، و در اين باره ميان نهان و آشكار هيچ تفاوتى وجود ندارد ، زيرا كه چنين معرفتى غيب را در فهم و ادراك و رفتار بشر حضور مىبخشد .
«
وَ أَسِرُّوا قَوْلَكُمْ أَوِ اجْهَرُوا بِهِ إِنَّهُ عَلِيمٌ بِذاتِ الصُّدُورِ
- و خواه گفتهء خود را سرّى بگوييد يا آشكار سازيد ، او از آنچه در سينهها است آگاهى دارد . » يعنى بر آنچه در درون جان مردمان مىگذرد آگاه است كه گفتهها و كارها در مرحلهاى پس از پيدايش آنها صادر مىشود ، و چون آدمى به چنين ترازى از معرفت و شناخت برسد ، / 156 چنان است كه نه در جامعه مرتكب گناه مىشود و نه در