سبب فروافتادن شخصيت و ضرب ديدن رهبرى ايشان در جامعه شوند كه از آشكارترين آنها متهم ساختن آنان به گمراهى از راه ارزشهاى فاسد و فرهنگ مبتنى بر خطاى خودشان بود .
كلمهء « قلنا » بر آن دلالت دارد كه آنان با رسالتها و رهبريهاى مكتبى با تبليغاتى گمراه كننده كه از فرهنگ و ايستارهاى جاهليتى ايشان حكايت مىكرد ، به محاربه برمىخاستند ، و انسان اين توانايى را دارد كه هر چه مىخواهد به ديگران بگويد ، و از آن چه مىخواهد به وسايل گوناگون از قبيل زبان و هنر و جز آن بهره بردارى كند .
[ 10 - 11 ] اين از نظر كافران دور ماند كه گمراهان خود ايشاناند ، و اين كه در پشت سر آنان روزى است كه در آن حقيقت پيروز مىشود و على رغم دشمنان آن ظهور پيدا مىكند ، و آن روزى است كه كلام آخر گفته مىشود و در آن روز كسانى كه بر باطل بودهاند زيان مىكنند ، روزى كه انسان عليه خود گواهى مىدهد و به گناه خويش اعتراف مىكند .
«
وَ قالُوا لَوْ كُنَّا نَسْمَعُ أَوْ نَعْقِلُ ما كُنَّا فِي أَصْحابِ السَّعِيرِ
- و گفتند كه اگر مىشنيديم و خرد خود را به كار مىانداختيم ، از اصحاب آتش سوزان نمىشديم . » / 153 پس آدمى ايستگاه و سرنوشت خود را در دنيا تعيين مىكند ، و خود كسى است كه حق يا باطل را برمىگزيند ، و به حزب خدا مىپيوندد يا به حزب شيطان ، و در نتيجه در راه بهشت پيش مىرود يا در راه دوزخ ، و اين حقيقت در آشكارترين صورت خود در روز قيامت معلوم مىشود كه هر كس با سرنوشتى مواجهه پيدا مىكند كه نتيجهء مستقيمى از انتخاب و عمل خود او در دنيا است ، و همين بيان الاهى براى دعوت كردن مردمان به انديشيدن در آيندهء جاودانى خود ايشان كفايت مىكند .
در اين آيه اشارهء لطيفى است كه به شناختها و معرفتهاى انسان ارتباط پيدا مىكند ، كه اگر پيرو عاقلى باشد سخن او را مىشنود و آن را مىپذيرد ، و اگر خود تواناى بر راه يافتن به حق و كوشيدن در معرفت آن است ، خرد خويش را به كار