به پايين است ، و امام صادق - عليه السلام - از رسول اللَّه - صلّى اللَّه عليه و آله - از جبرييل روايت كرده است كه گفت : « چون به جهنم درآيند ، فرو افتادن ايشان هفتاد سال به طول مىانجامد » ، « 24 » و خدا مىداند كه در اين سقوط چه رنگهايى از عذاب را مىچشند ؟ ! «
إِذا أُلْقُوا فِيها
- چون در آن افكنده شوند . » آوردن فعل در اين جا به صيغهء مجهول دليل بر آن است كه ايشان با كراهت به درون آتش افكنده مىشوند ، و در / 150 نصوص به اين مطلب اشاره شده ، چنان كه امام صادق - عليه السلام - گفته است : « سوگند به آن كس كه جان من به دست اوست كه آنان چنان با كراهت در آتش پايين مىروند كه ميخ با كراهت و سختى به درون ديوار فرو مىرود » . « 25 » «
سَمِعُوا لَها شَهِيقاً
- بانگ نفس كشيدنى از آن مىشنوند . » يكى از انواع عذاب بانگ هولناك نفس بالا كشيدن يا دمزدنى است كه در هنگام پايين رفتن در دوزخ مىشنوند و شدت بانگ عذابشان مىدهد . و شهيق فرستادن هوا به درون ريه يا فروبردن دم به داخل ششها است ، و چنان است كه در آن روز به آتش قدرتى هولناك براى جذب دوزخيان مىدهد و آنان را با شهيقى داراى صوت هراس انگيز مىشنوند كه ميليونها مرتبه از بانگ رعد شديدتر است .
صفت سوم جهنم فوران شعلههاى آتش آن است .
«
وَ هِيَ تَفُورُ
- و جهنم در حال جوشش و فوران است . » فوران را دو معنى است : يكى جوشيدن است كه نشانهء آن بالا آمدن محتواى ظرف در آن است بر اثر شدت حرارت ، و در المنجد آمده است كه ( فارت القدر يعنى آنچه در ديگ بود غليان كرد و بالا آمد ) ، « 26 » و زبانههاى آتش دوزخ در آن روز چنان در يكديگر داخل مىشوند و بالا مىآيند كه به فوران آب در ظرف به
هامش
( 24 ) - نور الثقلين ، ج 3 ، ص 477 .
( 25 ) - نور الثقلين ، ج 4 ، ص 8 ، به نقل از مجمع البيان .
( 26 ) - المنجد مادهء فور .