فرمان داده و به توبهء نصوح و در پى آن به تلاش براى رسيدن به كمال امر كرده ، به پيامبر دستور داده است كه به جهاد با منافقان و كافران بپردازد ، و آن را همچون ضرورتى براى فراهم آمدن اوضاع و احوال و اسباب براى خوددارى و توبه و كمال شمرده است ، چه بسيارى از اسباب انحراف و نقصى كه مؤمنان گرفتار آن مىشود ، بر اثر تحريك كافران از خارج و منافقان از داخل عليه حق و پيروان آن به وجود مىآيد ، و بنا بر اين ناگزير براى رو به رو شدن با اين فساد و برانداختن آن با جهاد برآيند ، تا چنان شود كه زمينه براى ساختن مجتمعى نمونه و مثالى ( پرهيزگار و توبه گر و كامل ) فراهم آيد . به همين سبب پيامبر - صلّى اللَّه عليه و آله - مأمور به آن شد كه به مقابلهء با كافران و منافقان برخيزد :
«
يا أَيُّهَا النَّبِيُّ جاهِدِ الْكُفَّارَ وَ الْمُنافِقِينَ وَ اغْلُظْ عَلَيْهِمْ
- اى پيغمبر ! با كافران و منافقان جهاد كن و بر ايشان درشتى كن . » يعنى به جهادى بپرداز كه با سستى و نرمى همراه نباشد ، چه پيغمبر به اعتبار پيشوايى مكتبى ، تنها مسئول از خانوادهء خود نيست ، بلكه در جامعهء اسلامى همچون پدرى مسئول پاسدارى و نگاهدارى شخصى خود و ديگران از آتش و گمراهى است ، پس ناگزير بايد به برانداختن كانونهاى انحراف از آن و پيرامون آن بپردازد ، و هر اندازه آن كافر يا منافق دور يا نزديك باشد ، باز چنين است .
«
وَ مَأْواهُمْ جَهَنَّمُ وَ بِئْسَ الْمَصِيرُ
- و جايگاه ايشان جهنم است كه جايگاه زشت و بدى است . » پس در دنيا جزاى خود را با جهاد كردن مؤمنان با ايشان دريافت مىكنند ، و جزاى كاملتر در آخرت به ايشان مىرسد كه بدترين عاقبت براى آفريدگان است .
[ 10 ] به مناسبت حديث از زنان رسول كه محدود كنندهء سياق اين سوره است ، / 118 ايستار سالم و درست آنان در سه آيهء پايانى مىآيد تا تأكيدى بر يك حقيقت مهم باشد كه در تقسيم مردم بايد به آن توجه داشته باشيم ، و آن اين است كه ارزش هر انسانى به اعمال و ايستارهاى درست يا نادرست او است ، با صرف نظر كردن از كسانى كه در پيرامون او زندگى مىكنند يا با او نسبت دارند . بنا بر اين درست نيست