مىآورند ؟
[ 7 ] در اين دنيا ، هنگامى كه انسان با حقيقتى هراس انگيز يا مسئوليتى سنگين رو به رو مىشود ، مىخواهد با خدعه از آن فرار كند ، و مشاهده مىكنى كه به آوردن عذرها و بهانهها مىپردازد ، و در پشت وهمها و پندارها پنهان مىشود ، ولى از اين گونه چيزها در آخرت كارى برنمىآيد .
«
يا أَيُّهَا الَّذِينَ كَفَرُوا لا تَعْتَذِرُوا الْيَوْمَ إِنَّما تُجْزَوْنَ ما كُنْتُمْ تَعْمَلُونَ
- اى كسانى كه كافر شديد ، امروز عذر خواهى نكنيد ، زيرا كه جزايى كه امروز مىبينيد نتيجهء كارهايى است كه ( در دنيا ) مىكردهايد . » تا آن زمان كه جزاى آخرت همان عمل او در دنيا است ، پس عذر آوردن به هيچ روى معنى ندارد ، و چگونه مىتواند از چيزى كه جزئى از ذات خود او است خلاص شود ؟ و در آيه اشارهاى به اين مطلب است كه آماده نبودن كافران براى آخرت و ديدار خدا نتيجهء طبيعى كافر بودن آنان به آخرت است .
/ 114 [ 8 ] شايسته است كه اين يادآورى انگيزهاى براى توبه كردن در دنيا پيش از مرگ شود ، آن هم توبههاى راستين و فهميده ، كه تنها اين عذرخواهى مورد پذيرش خدا واقع مىشود .
«
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا تُوبُوا إِلَى اللَّهِ تَوْبَةً نَصُوحاً
- اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، توبه كنيد و به سوى خدا باز گرديد با توبهاى پاكيزه و درست . » از راه پشيمانى بر آنچه فوت شده ، و عزم جزم كردن بر ترك گناه ، و اصلاح آثار منفى نفسى و اجتماعى و اقتصادى و . . . و . . . و كوشش براى انجام دادن كارهاى نيك و شايسته . و احمد بن هلال از امام هادى - عليه السلام - پرسيد كه توبهء نصوح كدام توبه است ؟ و او عليه السلام نوشت : « آن كه باطن همچون ظاهر باشد و بهتر از آن » ، « 16 » و امام صادق - عليه السلام - گفت : « آن روزه داشتن در روزهاى چهارشنبه و پنجشنبه و جمعه است » ، « 17 » بدان سبب كه عمل صالح جزئى
هامش
( 16 ) - همان منبع ، ص 373 .
( 17 ) - همان جا .