كَما عَلَّمَكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ
- همچنانك در شما آموخت آنچه ندانستيد - يعنى نماز كردن در حال بيم و ترس از دشمن ، اين همچنانست كه آنجا گفت
وَ يُعَلِّمُكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ
جاى ديگر اين منت على الخصوص بر مصطفى صلّى اللَّه عليه و آله و سلم نهاد ، تشريف وى را گفت
« و علّمك ما لم تكن تعلم و كان فضل اللَّه عليك عظما » .
وَ الَّذِينَ يُتَوَفَّوْنَ مِنْكُمْ وَ يَذَرُونَ أَزْواجاً وَصِيَّةً
الآية . . . . - قراءة ابو عمر و ابن عامر و حمزه و حفص
وَصِيَّةً
بنصب است ، اى اوصى اللَّه وصية ، ديگران برفع خوانند اى - كتبت عليهم وصية . در ابتداء اسلام پيش از آنك آيات مواريث آمد زنان را از شوهران نصيبى از ميراث نبود ، اما شوهر چون به مردى بر زن يك سال عدت بودى ، و در آن يك سال نفقهء وى طعام و كسوت و سكنى بر تركهء شوهر بودى ، ما دام كه از جاى عدت بطوع بيرون نيامدى ، اگر بيرون آمدى نفقه بيفتادى . پس چون آيات مواريث آمد ، از نفقه يك سال منسوخ گشت بنصيب ميراث ، گاه ربع و گاه ثمن . و يك سال عدت منسوخ شد به چهار ماه و ده روز ، و ذلك فى قوله
يَتَرَبَّصْنَ بِأَنْفُسِهِنَّ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَ عَشْراً
قوله :
وَ لِلْمُطَلَّقاتِ مَتاعٌ بِالْمَعْرُوفِ
الآية . . . . - معنى اين آيت همانست كه از پيش رفت ، از ذكر متعت و احكام آن . و زيادت بيان درين آيت آنست كه جملهء مطلقات را پيش از مسيس متعت واجب كرد . و در آيت پيش خصوصا زنانى را گفت كه ايشان را طلاق پيش از مسيس دهند . و به حكم اين آيت على ع گفت :
« لكل مؤمنة مطلقة حرة او امة متعة »
و تلا هذه الآية
وَ لِلْمُطَلَّقاتِ مَتاعٌ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ
. ابن زيد گفت - چون آيت آمد
مَتاعاً بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى - الْمُحْسِنِينَ
مطلّقة را متعت دهيد كه متعت واجب است بر نيكوكاران ، مردى گفت از جملهء مسلمانان ، اگر خواهم كنم و اگر خواهم نكنم ، كه اين احسانى است نه بر همه مسلمانان واجب كرده كه بر محسنان واجب كرده ، چنانك گفت
حَقًّا عَلَى الْمُحْسِنِينَ
پس رب العزة گفت درين آيت :
حَقًّا عَلَى الْمُتَّقِينَ
اى الذين يتّقون الشرك ، اين متعت