همين امر سبب ترقى غربىها و عقبافتادگى شرقىها شده است ، و سبب ديگران تجاوز و استعمار و استثمار دولتهاى زورمند بوده و مى باشد « 1 » .
قرآن مىفرمايد : فرعون قوم ( ملت ) خود را سبك شمرد و آنان از او اطاعت كردند . سپس در مقام قضاوت ، مردم را مذمت مىفرمايد :
( إِنَّهُمْ كانُوا قَوْماً فاسِقِينَ )
، موكدا اين ملت ، ملت فاسقى بودند ! در اين آيه مباركه خوب دقت كنيد كه كليد ترقى مسلمانان در آن نهفته است .
مساله 183 : نگهدارى از ارزشهاى قانون اساسى و ساير قوانين هر چند وظيفه دولتها است ولى ملتها هميشه بايد بر حكومت نظارت داشته باشند و گرنه به خوشبختى نمىرسند ، مردم صدر اسلام بر خليفه دوم ( رض ) در مورد يك پيراهن اعتراض داشتند كه آن را از كجا بدست آورده است و او بدون آشفتگى و خشونت مردم را قانع ساخت كه آن را از سهميه خود و سهميه پسرش خريده است . ولى يك عده از ملا هاى بىتقواى دربارى در طول تاريخ همه تخلّفات زمامداران فاسد را توجيه نموده و عوام النّاس را اغفال كردند لكن تعداد كثيرى از
هامش
( 1 ) -تا ستمكش زير بار غارت و يغما نرفت * كار دزدان ستمگر غارت و يغما نشد .