2 - به آراى اكثر واجدين شرأيط رأى 90 %
3 - به آراى اكثر واجدين شرأيط رأى 80 %
4 - به آراى اكثر واجدين شرأيط رأى 70 %
5 - به آراى اكثر واجدين شرأيط رأى 60 %
6 - به آراى واجدين شرأيط 51 %
آنچه كه از حكومت مردم بر مردم به ذهن مىرسد ، فرض اول ( 100 % ) و فرض دوم ( 90 % ) است . فرض اول دموكراسى واقعى است و هيچكس در خوبى آن شك ندارد . چنانچه فرض دوم نيز با نوعى ترديد و دغدغه خاطر و از باب تسامح مورد پذيرش است .
ولى اين دو فرض بسيار نادر الوقوع است و حتى فرض اول كه همه واجدين شرايط رأى به يك رأى دهند در حد صفر است . و در مجموع مىشود كه اين دو فرض بسيار نادر را يك فرضيه واقعناشدنى تلقى كنيم .
فرض پنجم و ششم داخل مفهوم دموكراسى نيست و شمردن آن از حكومت مردم بر مردم جز يك نوع نيرنگ و فريب چيزى بيش نيست .
چون حكومت مذكور ، حكومت نصف مردم ( بعلاوه كميت ناچيز ) بر نصف ديگر مردم است و هيچ دليل عقلى يا عقلايى براى مشروعيت اين حكومت ( تا چه رسد براى نيكويى و خوبى آن ) وجود ندارد . بلى مىشود بگوييم بايد آن را از باب مجبوريت و حفظ نظام بپذيريم هرچند كه
توضيح المسايل سياسى (فارسى) — صفحة 230
مساهمون: الشيخ محمد آصف المحسني
ص٢٣٠