مى بينيم كه قضاوتهاى هزار و چهارصد سال قبل على محيرالعقول است كه اين خود از فكر سرشار و عقل كامل على حكايت مىكند .
فلسفه از زمان سقراط و افلاطون و قبل از آنها آمد و آهسته آهسته در جوامع علمى بشرى پيش رفت و به دو شعبه مشاء و اشراق تقسيم شد . در دوره صدرالمتألهين اين دو شعبه فلسفه يك جا شدند و حكمت متعاليه بوجود آمد .
دانشمندان و متفكرين بزرگ و نوابغ ، روى فلسفه كار كردند و فلسفه امروز ، نتيجه كار و زحمت و نبوغ و تلاش دهها و صدها فيلسوف و متفكر بزرگ از سراسر دنيا است لكن همين امروز اگر بياييم كلمات على را كه در فلسفه و توحيد صحبت كرده بنگريم ، مى بينيم كه نسبت به كلمات صاحب اسفار ( صدرالمتألهين ) به مراتب زنده تر و خوب تر و برجسته تر است .
من بعضى اوقات با خود فكر مى كنم و نظر من اين است كه على واقعا ضايع و حيف شد . آن زمان ، دوره و زمان و عرصه درك على نبود ، او بايد در دورانى ديگر در دنيا مى بود .
با آن علم سرشارى كه خداوند به اوعطا فرموده بود و محبت بى اندازه اى كه پيغمبرش به او داشت و مجالى كه براى على پيش آمد ؛ در حالتى كه از يك طرف استعداد شاگرد - على ( ع ) - در حد اعلا و بالاترين درجه است و از
انسان كامل يا شاه مردان (فارسى) — صفحة 16
مساهمون: الشيخ محمد آصف المحسني
ص١٦