تاكنون مىسوخت . به محض اينكه از آتش ياد شود ، صورت آن را انسان در ذهن خود مىبيند . به هرصورت تمام مسائل و استدلالهاى عقلى ، علم حصولى محسوب مىشود .
3 - علم حضورى را شهود مىگويد . شهود چيزى است كه انسان در باطن خود حس مىكنيد . مثلًا شما كه اكنون در حضور من نشستهايد ؛ ولى به خوبى مىدانيد كه اكنون گرسنه هستيد يا سير ! شما گرسنهگى و سيرى خود را درك مىكنيد . اين درك ، درك شهودى است ، اگر شما گرسنه باشيد ، نفس گرسنهگى را حس مىكنيد ، نه صورت آن را ، صورت گرسنهگى را نمىتوانيد درك نماييد . گرسنهگى مثل آتش نيست ، اگر در درون انسان باشد او را مىسوزاند . در علم حصولى صورت آتش در ذهن انسان مجسم مىشود . اما گرسنهگى ، محبت ، عداوت ، نفرت ، عشق ، علاقه ، و مانند اينها فقط توسط علم شهودى درك مىشود . تمام اينها را كه ذكر كردم ، به اصطلاح علم حضورى مىباشد . يعنى نفس مدركات در پيش نفس حاضر است . لذا تمام چيزهاى را كه پيغمبراكرم صلى الله عليه و آله و سلم در سفر معراج ديد ، علوم حسى و مقدارى علم حصولى و مقدارى شهودى بودند .
بنابر اين چيزهاىكه پيغمبر اكرم صلى الله عليه و آله و سلم در شب معراج ديد ، همه اسرار بوده است و هيچگونه تخيلى بر او مسلط نشده بود . كه بگوييم آنحضرت درست نفهميد .
« ما كَذَبَ الْفُؤادُ ما رَأى »
قلب مبارك آنحضرت صلى الله عليه و آله و سلم هرگز دروغ نگفته است . همانگونه كه قبلًا بيان داشتم ، در ادراكات شهودى اشتباه واقع نمىشود . اشتباه در علم حصولى ممكن است ؛ زيرا صورت گاه گاهى با واقع اشتباه مىشود . در علم