گناهان خود توبه كرد و از راهزن بودن به مؤمنى پارسا مبدّل و دگرگون شد .
و سخنى پايانى :
بياييد به زمينى خشك كه كشت و پستاندارى در آن نيست بنگريم و ببينيم كه خداوند چگونه آن را به وسيلهء باران تبديل به واحهاى سبز مىكند ؟ ! شايد ما فاصلهء فراخ ميان زندگى و مرگ را كه به فاصلهء ميان نيستى و هستى مىماند بشناسيم ، پس اعتماد خود را به پروردگار بزرگمان و توكّل و پشتگرمى خود را به دو بر اين شناخت بيفزاييم ، زيرا در اين نمايش ، قدرت و توانمندى و ديگر نامهاى نيكوى خدا جلوهگر است و رحمت مطلق او ضامن پيروزى و رساندن ما به هدفهايمان است . پس در اين صورت موجبى براى يأس و نوميدى وجود ندارد ، و نيز به عظمت قرآن بينديشيم / 67 كه يك آيه آن زندگى انسانى جنايت پيشه را به زندگى سرشار از پرهيزگارى و كرامت تبديل كرد . براستى در شأن و شايستگى قرآن است كه براى درمان ما و بخشيدن نيكبختى و پيروزى ، از ما دستگيرى كند ، به شرط آن كه بدان مراجعه كنيم و به آياتش بينديشيم و به مضمونهايش رفتار كنيم . آن گاه خوارى و ذلّت ما به بزرگوارى و عزّت ، و شكست ما به پيروزى ، و سخت دلى و قساوت ما به سرسپردگى و نرم دلى ، و عقب ماندگى ما به پيشرفت و تمدن و در يك كلمه مرده بودنمان به زندگى تبديل خواهد شد .
[ 18 ] قرآن پس از پرهيز دادن مؤمنان از عاقبت نفاق به روز قيامت ، و از سرنوشت اهل كتاب در دنيا بدين مطلب بازمىگردد تا اهميّت انفاق و دستاوردهاى آن را تأكيد كند و به آيات پيش گفته ( 7 ، 10 ، 11 ) بپيوندد تا آن كه انفاق وسيله و راهى براى پاكسازى دل و سرسپردگى و خشوع آن باشد ، چنان كه پروردگار ما گويد :
«
خُذْ مِنْ أَمْوالِهِمْ صَدَقَةً تُطَهِّرُهُمْ
« 89 » - از دارايى آنان صدقه ( زكات و كفّاره ) بستان تا آنان را پاك سازى » و آن را ميزانى براى سنجش ايمان بگيريم ،
هامش
( 89 ) - التوبة / 103 .