منتشر مىكند ، و نيز سازمانهاى فاسدى كه دنيا دوستى و پيروى از هواى نفس را در جامعه رسوخ مىدهند ، هر دو از آشكارترين مصداقهاى اين آيهء ارزشمند هستند ، هم چنان كه ياران بد نيز از مصداقهاى آناند .
[ 15 ] چه قدر حسرت و پشيمانى انسان زياد خواهد بود اگر در دنيا هدف فتنهها و آماج فريفتگيها و شكار آرزوهاى دور و دراز و وسوسههاى شيطان واقع شود و در آن ميان با شك و ترديد دست به دست كند . تا اجلش فرا رسد ؟ و پيش از آن كه خود را از آتش دوزخ برهاند ، فرصت از دستش به در رود و روانهء بدترين جايگاه و راهى سرنوشت شوم شود ! براستى ، او در دنيا از انفاق مال بخل مىورزد ، در روز قيامت آرزو مىكند كه اگر تمام زمين را براى او از سيم و زر مىانباشتند و به او وامىگذاشتند ، آن همه را فداى خود مىكرد و خويشتن را باز مىخريد «
وَ لَوْ أَنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً وَ مِثْلَهُ مَعَهُ لَافْتَدَوْا بِهِ مِنْ سُوءِ الْعَذابِ يَوْمَ الْقِيامَةِ وَ بَدا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ ما لَمْ يَكُونُوا يَحْتَسِبُونَ . وَ بَدا لَهُمْ سَيِّئاتُ ما كَسَبُوا وَ حاقَ بِهِمْ ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ
« 68 » - و اگر براى آنان كه ستم كردند مالى به اندازه آنچه در زمين است و دو برابر آن باشد ، البته خواهند كه براى رهايى خود از سختى عذاب قيامت همه را فدا كنند ( و خود را بازخرند ) ، آن روز از جانب خدا عذابى كه گمان نمىبردند ، بر آنان پديد آيد . و بدى و زشتى آنچه كردند و نتيجهاى كه به دست آوردند براى آنان ظاهر شود و آنچه آن را به مسخره مىگرفتند ( عذاب آخرت ) آنان را فرا گيرد . » آرى ، آنجاست كه معلوم مىشود گمانها و آرزوهاى دور و دراز آنان ذرّهاى حقيقت نداشته . و فرض كن دو برابر آنچه در زمين است متعلق به آنان باشد و بخواهند با آن مال خود را از عذاب بازخرند و نجات دهند ، ولى اين سربها را از آنان نمىپذيرند ، و به آنان ندا مىرسد كه دنيا همان سراى كار و كوشش بود ، و شما كارى نكرديد .
«
فَالْيَوْمَ لا يُؤْخَذُ مِنْكُمْ فِدْيَةٌ وَ لا مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا مَأْواكُمُ النَّارُ
- پس
هامش
( 68 ) - الزّمر ، 47 و 48 .