براى پرهيز از آن باشند . و شايد كلمهء « ساء : بد » ما را بدين نكته رهنمون است كه اعمال منافقان آثارى بد در خود آنان و در اجتماع باقى مىگذارد .
ضرورتى نيست كه بازداشتن در مورد مردم ترسو تحقّق يابد بلكه گاه نتيجهء فشارهاى گوناگونى است كه منافقان عليه مردم معمول مىدارند ، چون ترور بدنى و فكرى و سياسى و فشار اجتماعى و اقتصادى دوشادوش شايعه پراكنيهاى آزار دهنده و انتشار فرهنگ فلسفى كه وسايل گردنكشان و سازمانهاى مزدور براى گمراه ساختن مردم و جنگ با رهبريهاى رسالتى است ، و بيگمان خطرناكترين دستههاى منافقان براى دين و مردم همانا علماى بد هستند . امير مؤمنان على ( عليه السّلام ) اين حقيقت را تأكيد كرده ، زيرا آنها به مظاهر اسلام ملبّس مىشوند تا مردم را بفريبند ، آن حضرت ( عليه السّلام ) گفت : « بيگمان سخن دربارهء چهار كس كه پنجمى ندارند به شما رسيده است : مردى منافق ، متظاهر به ايمان و متصنّع به اسلام ، گناه نمىكند ، و به عمد خود را گرفتار دشوارى نمىكند كه به تكذيب پيامبر خدا ( صلّى اللَّه عليه و آله ) پردازد ، چه اگر مردم بدانند كه او منافقى دروغگوست سخنش را نمىپذيرند و او را تصديق نمىكنند ، ولى آنان گويند : اين با پيامبر خدا ( صلّى اللَّه عليه و آله ) صحبت داشته و او را ديده و از او شنيده و از او گرفته است ، و مردم حقيقت حال او را نمىدانند . خداى تعالى از منافقان به گونهاى بايسته خبر داده و آنان را وصف كرده و ذات عزّ و جلّ او گفته است : «
وَ إِذا رَأَيْتَهُمْ تُعْجِبُكَ أَجْسامُهُمْ وَ إِنْ يَقُولُوا تَسْمَعْ لِقَوْلِهِمْ
« 4 » - چون آنها را بينى تو را از ظاهرشان خوش مىآيد ، و چون سخن بگويند به سخنشان گوش مىدهى . » سپس ، بعد از آنها ماندند و به / 412 پيشوايان گمراهى و دعوت كنندگان به آتش با نيرنگ و دروغ و بهتان نزديك شدند ، پس توليت كارها را به آنان سپردند و آنها را بر گردن مردم رسوا كردند ، و به وسيله آنها دنيا را خوردند ، و همانا كه مردم با پادشاهان و با دنيا
هامش
( 4 ) - المنافقون / 4 .