ممكن مىشود . « 1 » از آنجا كه دروغ همان مخالفت سخن يا ادّعا با حقيقت است پس منافقان دروغگوياناند ، زيرا آنها به مقتضيات ولاء و دوستدارى نسبت به رهبرى و ايمان بدان پايبند نيستند بلكه در رفتار خود در برابر رهبرى رسالتى بر خلاف شهادت خويش عمل مىكنند .
«
اتَّخَذُوا أَيْمانَهُمْ جُنَّةً فَصَدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ
- از سوگندهاى خود سپرى ساختند و از راه خدا ( مردم را ) بازداشتند . » / 410 جنّة به معنى سپر و پوشش است ، و منافقان با افزونى قسم و سوگندهاى سخت در اظهار ايمان به قصد پنهان سازى كفر و انحرافى كه درآنند ، خود را زرهپوش مىكنند ، و اين از طبيعت آنها در هر زمان و مكانى است . و سوگندها منحصر به عبارات معمول و متعارف قسم : « و اللَّه و باللَّه و تاللَّه - به خدا قسم » نيست بلكه شامل هر چيزى مىشود كه همين منظور را برساند ، از قبيل سخن يا رفتارى كه انسان انجام مىدهد تا مردم او را باور كنند و به دو اطمينان كنند ، مانند بلند كردن شعارهاى تند و مبالغه در اهتمام به ظواهر ، به عنوان مثال برخى از سازمانهاى مزدور غرب را مىيابيم كه شعارهاى چپ چپگرايانهء افراطى بلند مىكنند تا واقعيّت متناقض خود را پنهان دارند ، هم چنان كه مىبينيم بعضى از آنها در ساختن مساجد و اتّهام ديگران به خروج از دين مبالغه مىكنند ، در حالى كه مىبينيم اين نظام مانند آن ديگرى تا گلوگاه در ورطهء مزدورى بيگانه و خيانت و نافرمانى ( از خدا ) فرو رفته است .
قرآن آن گونه سوگندها را سپر خوانده است ، نه از آن روى كه حقيقت منافقان را مىپوشاند و پنهان مىدارد بلكه از اين جهت كه منافقان در برابر
هامش
( 1 ) - مؤلّف دربارهء شهادت خدا بحثى دارد كه آن را در كتاب نگرشى نو بر انديشهء اسلامى ، ترجمهء حميد رضا آژير مىيابيد .