كاروان تمدن از ارزشهايى كه اين دعوت آورده است توشه برمىگيرد و دست انسانيّت را مىگيرد و به سوى هدايت و خير مىبرد ، هم چنان كه از خطّ مكتبى و رهبرى شرعى كه دنباله و امتداد حقيقى پيامبر را از لحاظ رهبرى و يادآورى تشكيل مىدهد ، توشه مىگيرد ، و اين جريان در هيچ زمان و نسلى گسيخته نمىشود و هيچگاه زمين از حجّت الهى تهى نمىماند ، و از اين رو پيوستگى به مسير مدرسهء پيامبر ( صلّى اللَّه عليه و آله ) در طول زندگى بشريّت باقى مىماند . رسالت او انتشار مىيابد و امّتش در ميان مردم گسترش پيدا مىكند .
«
وَ آخَرِينَ مِنْهُمْ لَمَّا يَلْحَقُوا بِهِمْ وَ هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ
- و گروهى ديگر از ايشان كه هنوز به آنها نپيوستهاند . و اوست پيروزمند و حكيم . » اين ديگران كه انتظار مىرود به مسير رسالت بپيوندند چه كسانى هستند ؟
گفتهاند : آنان بقيهء اعرابند كه بعد ايمان آوردند . و در حديث مستفيض منقول / 381 از پيامبر خدا آمده است كه ايشان قوم سلمان فارسى هستند . آن حديث مىگويد : از ابو هريره كه گفت : ما نزد پيامبر ( صلّى اللَّه عليه و آله ) نشسته بوديم كه سورهء جمعه نازل شد ، چون پيامبر خواند : «
وَ آخَرِينَ مِنْهُمْ لَمَّا يَلْحَقُوا بِهِمْ
- و گروهى ديگر از ايشان كه هنوز به آنها نپيوستهاند . » مردى گفت : اى پيامبر خدا ! آنها چه كسانى هستند ؟ پيامبر ( صلّى اللَّه عليه و آله ) به دو پاسخى نداد تا بار دوم يا سوم همان پرسش را تكرار كرد ، ابو هريره گويد : سلمان فارسى در ميان ما بود ، و همو گويد : آن گاه پيامبر ( صلّى اللَّه عليه و آله ) دستش را بر سلمان نهاد ، سپس گفت : « اگر ايمان نزديك ستارهء پروين باشد بيگمان مردانى از اينان بر آن دست يابند . » « 22 » در حديثى ديگر از پيامبر خدا ( صلّى اللَّه عليه و آله ) آمده است : « در پشتهاى امّت من مردان و زنانى هستند كه بىحسابرسى به بهشت مىروند ، و سپس اين آيه را تلاوت كرد . » « 23 »
هامش
( 22 ) - القرطبى ، ج 18 ، ص 92 .
( 23 ) - همان مأخذ ، ص 93 .