كه ما براى نور الهى مصداقهايى متعدّد مىيابيم ، مثلا وقتى در قرآن از ريسمان خدا ( حبل اللَّه ) يا نور خدا نام برده مىشود ، چندين مصداق براى آن مىيابيم ، پس قرآن و همچنين رهبرييى كه نمايانگر امتداد و سريان قرآن در اجتماع است ريسمان خدا و حبل اللَّه است و اين دو از يكديگر جدايى ندارند و هيچ يك بدون آن ديگرى نقش عملى خود را بتمامى ايفا نمىكنند ، / 352 و همين گونه ما گفتهء خداى سبحان را تفسير كرديم كه : «
وَ اعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعاً
« 9 » - و همگان دست در ريسمان خدا زنيد » همان وحى الهى ( و قرآن ) و رهبرييى است كه نمودار آن است ، و پيامبر ( صلّى اللَّه عليه و آله ) در حديث ثقلين ( كتاب خدا و خاندان او ) اين چنين توضيح داد كه اين دو تا روز قيامت و آن زمان كه بر سر حوض كوثر گرد آيند از يكديگر جدايى ندارند . بنا بر اين در اين مورد تعارضى ميان گفتههاى مفسّران وجود ندارد ، پس نور خدا يكى است ولى جلوهگريهاى متعدد دارد ، و اين نور در كتاب او تجلّى مىكند هم چنان كه در وجود پيامبر و در امامى كه جانشين اوست جلوه مىنمايد ، به نحوى كه در تفسير آيهء النّور گذشت . « 10 » «
وَ اللَّهُ مُتِمُّ نُورِهِ وَ لَوْ كَرِهَ الْكافِرُونَ
- و خدا كامل كنندهء نور خويش است ، اگر چه كافران را ناخوش آيد . » پس نور او با پيروى و اطاعت تمام مردم كامل نمىشود ، بلكه در شرايطى از ستيزهجويى و مبارزه ميان ارادهء حق و پيروان باطل قرار دارد ، در اين مبارزه حزب اللَّه بر رغم دشمنان حق و به رغم ناخوشايندى و كوشش آنان براى خاموش كردن نور خدا به انواع وسايل و راهها ، پيروز مىشود ، پس خداوند در نبرد ميان حق و باطل بيطرف نيست ، گر چه حكمت او مقتضى امتحان مؤمنان و در پارهاى اوقات دستخوش كردن آنان به فتنه و ابتلاء باشد . امّا پرسش اين است : آيا نور خداى تعالى نقصى داشته كه كامل شود ؟ هرگز . . . پس چرا گفته است كه نور خود را
هامش
( 9 ) - آل عمران / 103 .
( 10 ) - در آنجا بيانى از رابطهء ميان گفتهء خداى تعالى : «اللَّهُ نُورُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِو گفتهء او : «فِي بُيُوتٍ أَذِنَ اللَّهُ أَنْ تُرْفَعَ . . .» مىيابيم .