بطور كلّى از بارزترين ويژگيهاى اخلاقى و رفتارى است كه زن به ورطهء آنها فرو مىافتد ، پس موقعيّت حسّاس زن در اجتماع مسلمان او را در دستيابى بر شخصيّتها و آبروى ديگران مؤثرتر و با نفوذتر قرار داده ، هم چنان كه زن تيز احساس است و به هر مردى كه بدون قصدى هم به وى بنگرد گمان بد مىبرد .
مشهورترين مفسّران اتّفاق نظر دارند بر اينكه مراد از «
بَيْنَ أَيْدِيهِنَّ وَ أَرْجُلِهِنَّ
» كودك است از آن رو كه وى بين دست و پا قرار مىگيرد و در ميان اين دو اندام پرورش مىيابد و شير مىخورد .
«
وَ لا يَعْصِينَكَ فِي مَعْرُوفٍ
- و در يك كار نيك نافرمانى نكنند . » بلكه كاملا و بطور مطلق تسليم رهبرى مكتبى باشند ، از آن رو كه اين رهبرى سلطهء شرعى و ولىّ بزرگتر در اجتماع مسلمان است . پس بر زن جايز نيست كه براى كسى ، هر كه باشد ( شوهر يا پدر يا برادرش ) ولايتى برتر از ولايت رهبرى خود قرار دهد ، يا گر چه در يك كار نيك و معروف از رهبرى نافرمانى كند .
معروف ( - كار نيك ) عموم واجبات و خيرات است ، امام ابو عبد اللَّه صادق ( ع ) گفت « آن چيزى است كه خداوند بر آن زنان واجب ساخته ، از نماز و زكات و آنچه از كارهاى خير كه به آنان امر كرده است » ، « 27 » و شايد بتوانيم از گفتهء او « فى معروف - در يك كار نيك » استنباط كنيم كه مراد ولايت حقيقى براى رهبرى و قيادتى است كه در حدود ولايت خدا واقع شده ، پس - از باب جدل - اگر به زنى فرمان داده شود كه غير كار نيك كند پيروى از چنين فرمانى بر او جايز نيست ، بلكه نافرمانى او در آن مورد بهتر است ، و اين امر در رهبريهاى نامعصوم احتمال دارد .
اين خصوصيّاتى كه اسلام به عنوان شروط بيعت با رهبرى مكتبى بر زن واجب ساخته است اهتمام دين را نسبت به زن نشان مىدهد ، زيرا صلاح اجتماع بر پايهء صلاح زن نهاده شده . و هر گاه زنان مؤمن اين شروط را بپذيرند و بدان ملتزم و
هامش
( 27 ) - نور الثقلين ، ج 5 ، ص 308 .