« الجبّار » اسم است از جبر ، كه همان قهر و چيرگى است ، و اگر بر بندگان خدا اطلاق شود مذموم و ناپسند است ، زيرا حكمروايى مطلق از آن خداست ، امّا در مورد آفريدگان ، بهترين صفات آنها التزام و سرسپردگى به حكمرانى خداست ، پس اگر بر مردم قهر ورزند و چيرگى نمايند به آنان تجاوز كرده و با خداوند در تسلّطش به منازعه درآمدهاند .
گفتهاند : معنى جبّار كسى است كه شكستهبندى مىكند ، و به نظر مىرسد كه معنى نخست روشنتر است .
هشتم : صفت « الجبّار » در نزد خدا پنهان شده نيست بلكه در تكبّر ( :
بزرگوارى ) او جلوهگر است چنان كه نمىگذارد هيچ كس به تسلّط و اقتدار او تجاوز كند مگر به همان اندازه كه حكمت آزمودن او اقتضا مىكند ، پس او « المتكبّر » است . و از اين رو در حديث قدسى منقول از پيامبر خدا ( صلّى اللَّه عليه و آله ) آمده است كه ( خداى سبحان گفت ) : « كبرياء رداى من ، و عظمت شلوار من است پس هر كه در يكى از اين دو با من كشاكش كند ، او را در هم مىشكنم ، سپس او را به آتش افكنم . » « 82 » در حديثى از امام صادق - عليه السلام - آمده است : « كبريا و بزرگى رداى خداوند است و هر كس بر سر اين ردا با او ستيزه و كشمكش كند وى را در آتش سرنگون سازد » . « 83 » اين است نامهاى خدا كه اگر انسان دربارهء آنها بينديشد و دل خود را بر نور آنها بگشايد ايمان و شناختش به پروردگار خود افزون شود .
/ 281 «
الْمَلِكُ الْقُدُّوسُ السَّلامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَيْمِنُ الْعَزِيزُ الْجَبَّارُ الْمُتَكَبِّرُ
- فرمانروا ، پاك ، عارى از هر عيب ، ايمن بخش ، نگهبان ، پيروزمند ، با جبروت و بزرگوار . »
هامش
( 82 ) - القرطبى ، ج 18 ، ص 47 .
( 83 ) - نور الثقلين / ج 5 ص 298 .