آيينى يافتيم و ما به اعمال آنها اقتدا مىكنيم . » اينان ميراث گذشته را تا حدّ پرستش تقديس مىكنند و صورتى از اين گروه را در كسانى كه در گذشته و افكار گذشتگان ذوب شدهاند مىبينيم كه خوبيها و بديها ايشان را يكسان مىستايند و كمترين انتقادى را نسبت به رفتار و افكار و موضعگيريهاى آنان نمىپذيرند و همين كه كسى جزو پيشينيان بوده ، يعنى از كسانى است كه پيامبر و خلفا را دريافتهاند يا در صدر اسلام زيستهاند ، آن شخص را داراى فضل و بزرگى مىشمرند .
3 - امّا گروه سوم كسانى هستند كه گذشتگان را بواقع ارزيابى مىكنند و افكار و موضعگيريهاى آنان را بر موازين شرع ( قرآن و سنّت و سيرت ) عرضه مىكنند و مىسنجند ، آنچه را موافق آن موازين درآمد احترام مىنهند و بدان تأسّى مىكنند و آنچه را مخالف آن موازين بود بر سينهء ديوار مىكوبند . و اينان همان كسانى هستند كه اين آيه كريم به ايشان اشاره مىكند . چگونه ؟
اينان - به موجب اين آيه - خطاهاى پيشينيان را مىشناسند ، و از ارزشها با اخلاص و شجاعت پيروى مىكنند ، خواه با زندگى گذشتگان موافق باشد و خواه مخالف ، ولى اين سنجش و انتقاد پيشينيان را از چشم اينان نمىاندازد ، بلكه آنان را هم چنان صاحب فضل و حق و تقدّم بر خويشتن مىشناسند و نسبت به آنان دوستى و احترام مىورزند .
در عين حال كه خطاهاى گذشتگان را مىشناسند و در آن موارد از آنان پيروى نمىكنند ، با تمام وسايلى كه دارند ( به دعا و عمل ) براى اصلاح خطاهاى ايشان در واقعيّت خارجى مىكوشند و از درگاه خداوند براى آنان آمرزش مىطلبند ، و خداى سبحان دعاى برادر را در حق برادرش مىپذيرد . از امام باقر ( عليه السّلام ) روايت شده كه گفت : « دعايى كه زودتر از دعاهاى ديگر امكان اجابت دارد دعاى برادر است در حق برادرش در غيبت او ، چون به دعا در حق برادرش آغاز مىكند ، فرشتهء گماشته بر او مىگويد : آمين ، و براى تو نيز دو چندان او باد » . « 60 »
هامش
( 60 ) - بحار الانوار ، ج 76 ، ص 60 ، و براى اطّلاعات بيشتر مىتوانيد رجوع كنيد به « ميزان الحكمة » ، ج 3 ، ص 280 ، باب 1210 .