نديدهاى كه :
حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمانَ وَ زَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ
« 38 » خدا ايمان را محبوب شما ساخت و آن را در دلتان بياراست » ؟ و گفت :
يُحِبُّونَ مَنْ هاجَرَ إِلَيْهِمْ
آنهايى را كه به سويشان مهاجرت كردهاند دوست مىدارند . » آن گاه امام صادق ( ع ) گفت : « دين همان عشق ، و عشق همان دين است » « 39 » و از او ( عليه السلام ) نقل است كه گفت : « پيامبر خدا به اصحابش گفت : كدام يك از ريسمانهاى ايمان محكمتر است ؟ » گفتند : خدا و پيامبرش آگاهترند ، و يكى از اصحاب گفت : نماز ، و ديگرى گفت : زكات ، و يكى گفت : روزه ، و ديگرى گفت : حج و عمره ، و يكى ديگر گفت : جهاد ، آن گاه پيامبر خدا ( صلّى اللَّه عليه و آله ) گفت : « هر يك از اينها را كه گفتيد فضلى است ولى محكمترين ريسمان نيست ، امّا محكمترين ريسمان ايمان عشق در راه خدا ، و دشمنى براى خدا ، و دوست داشتن دوستان خدا ، و بيزارى از دشمنان خداى عزّ و جلّ است » ، « 40 » و چگونه مهاجران و انصار و پيشگامان در ايمان كسانى را كه به ايشان مىپيوند و براى تحقّق بخشيدن به مهمترين هدفهايشان كه همانا پيروزى دين است آمدهاند ، يكديگر را دوست نداشته باشند ؟ ! و آخرين سخن : براستى مؤمن راستين محكوم حكم معادلهء تولّى و تبرّى است ، و در نتيجه نسبت بيزارى او از دشمنان از سويى ديگر همان دوستدارى او از مؤمنان است :
مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ وَ الَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ
« 41 » : « محمد پيامبر خدا ، و كسانى كه با او هستند بر كافران سختگيرند و با يكديگر مهربان » .
ما كه امروز براى اجتماعى مسلمان مىكوشيم ناگزيريم كه از خود شروع كنيم ، و جامعهء خود را ربّانى و الهى سازيم كه بر محور عشق به خدا و دشمنى براى
هامش
( 38 ) - الحجرات ، 7 .
( 39 ) - المحاسن ، برقى ، ج 1 ، ص 263 .
( 40 ) - همان مأخذ ، ص 264 .
( 41 ) - الفتح / 29 .