هر كس كه بازگردد هيچ زيانى به خدا نخواهد رسانيد . خدا سپاسگزاران را پاداش خواهد داد . » [ 8 ] امّا دربارهء فىء ( درآمد حاصل از تسليم كافران ) پيامبر خدا به انصار گفت : « اگر بخواهيد فىء مهاجران را از آن به شما مىدهم و اگر بخواهيد ميان شما و آنان قسمت مىكنم ، و شما را همراه آنان مىگذارم . » گفتند : ما مىخواهيم كه آن را ( فقط ) ميان آنان تقسيم كنى ، پس پيامبر خدا ( صلّى اللَّه عليه و آله ) آن را ميان مهاجران تقسيم كرد و از انصار بازداشت و جز به دو تن از انصار نداد : « سهل بن حنيف و ابا دجانه كه اين دو نياز خود را بدان مال يادآور شدند » ، « 27 » ، و به اين ترتيب پيامبر مسئوليت فقراى مهاجران را تحمل كرد و سنگينى آن را با رضايت انصار اهل مدينه بر دوش ايشان نهاد . پس فىء چنان كه خدا ياد كرده است .
«
لِلْفُقَراءِ الْمُهاجِرِينَ
- از آن فقيران مهاجران » بود .
كسانى كه از محيطهاى خوارى و بيم و كفر گريختند و به صفوف جنبش مكتبى و رهبرى صالحى پيوستند كه آن زمان در مدينهء منوّر مستقر بود . و شك نيست كه ايشان به سبب اين قرار انواع فشارهاى معنوى و مادّى را متحمّل شدند ، ولى شرنگ اين دردها را جرعه جرعه نوشيدند و در راه رسيدن به هدفهاى والاى خود كه شايستهء بزرگترين فداكاريها بود به تمام اينها رضايت دادند .
«
الَّذِينَ أُخْرِجُوا مِنْ دِيارِهِمْ وَ أَمْوالِهِمْ
- كسانى كه از خانههاى خود بيرون و از اموال خود جدا شدند . » ايشان همان مهاجرانند كه به ارادهء خود از خانهها و اموال خود دست شستند و بيرون آمدند ، اما خداوند وقتى كه آنان را بيرون شدگان مىشمارد ، ما را متوجّه حقيقتى مهم مىسازد و آن اين است كه عامل اصلى در هجرت آنان همانا ظلم و فساد و محيطهاى خوار كنندهاى بوده كه طاغوتها به وجود آورده بودند ، زيرا اينان مبادى آنان را رد مىكردند / 234 و حاضر به زندگى همراه با خوارى در سايهء حكومت
هامش
( 27 ) - تفسير القمى ، ج 2 ، ص 360 .