وضعى كه قبلا بر آن يا در آن قرار داشته بازگردد ، و دربارهء خورشيد هنگامى كه از نيمهء آسمان به زوال گرايد گويند قد فاءت الشمس يعنى خورشيد به حال زوال خود بازگشت ، و همچنين است آنچه خداوند از كافران به مؤمنان به عنوان فىء بازگرداند كه براستى حقوق مؤمنان است كه پس از ظلم كافران برايشان به مؤمنان بازگردانده شده است » . « 19 » / 228 [ 7 ] قرآن حكم فىء ( درآمد حاصل از تسليم كافران ) را بطور كلى و پيامدهاى موضوعى تقسيم آن را در آن زمان بيان مىكند .
«
ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرى
- آن غنيمتى كه خدا از مردم قريهها نصيب پيامبرش كرده است . » مانند بنى نضير ، و پيامبر از جانب خدا بر مردم قريهها ( ى يهودى نشين ) مسلط شد «
يُسَلِّطُ رُسُلَهُ عَلى مَنْ يَشاءُ
- خدا پيامبرانش را بر هر كه بخواهد چيره مىكند » و بر اموال ايشان مسلط مىسازد .
«
فَلِلَّهِ
- از آن خداست . » تمام آنها ، زيرا او آفريدگارى است كه ملك آسمانها و زمين و آنچه ميان اين دو و در پايين اين دو وجود دارد از آن اوست ، و در ملك خود پيامبرش را جانشين خود كرده و او را بر آن ملك چيره و مسلّط ساخته ، زيرا مىداند كه او سخنى از سر هواى نفس و به دلخواه خود نمىگويد بلكه از وحى و خرد پيروى مىكند و به فرمان خدا حكم مىراند ، چه خود او را پرورده و از گناه معصوم و محفوظ نگهداشته و تأييد كرده تا به قلّهء كمال رسيده است ، پس او در اين صورت شايسته و در شأن اين است كه خداوند مال خود را از فىء ( درآمد حاصل از تسليم كافران ) به ملكيّت او دهد و مىگويد :
«
وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى
- و از آن پيامبر و خويشاوندان . » خويشاوندان او كه همان اهل بيت اويند ، امام صادق ( عليه السلام )
هامش
( 19 ) - نور الثقلين ، ج 5 ، ص 274 - 275 .