مستقيما به ارادهء خدايى تحقيق يافته و در غيب عمل شده و يهوديان وادار به تسليم گشتهاند ، و كسى در آن روز دليلى بر انكار اين حقيقت واقعى نداشت تا در آن مجادله كند ، و اگر مؤمنان جنگى كرده بودند يهوديان محكوم به تبعيد نمىشدند ، بلكه اسير مىشدند و به بندگى در مىآمدند . و اين تبعيد چارهاى موضوعى و خردمندانه براى اين قضيه بود .
«
وَ لكِنَّ اللَّهَ يُسَلِّطُ رُسُلَهُ عَلى مَنْ يَشاءُ
- بلكه خدا پيامبرانش را بر هر كه بخواهد چيره مىكند . » خدا پيامبرش را بر آنان پيروز مىكند و به او حق تصرّف مطلق در مورد آنان و داراييشان مىدهد ( حقّى تكوينى و تشريعى ) و اين صلاحيّت و شايستگى به امام شايستهء پس از او منتقل مىشود و اين حق و صلاحيّتى است براى او به فرض واجب خداى عزّ و جلّ . و اينكه خداوند پيامبران خود و مؤمنان را چيره مىسازد ارادهء مطلق او را در خصوص مردم نشان مىدهد و متجلّى مىكند ، گر چه پيروزى اينان و تسليم آنان نتيجهء جنگ با شمشير ( و اسلحه ) باشد ولى وقتى بدون هجوم و تازاندن اسب و شتر ( بقهر و غلبه ) پيروزى حاصل شود يارى خدا روشنتر و نمايانتر است و پيامدهاى جنگ و كشتار را نيز تحمّل نكردهاند .
/ 227 «
وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ
- و خدا بر هر چيزى تواناست . » از مؤمنان خواستهاند كه به اين بعد از تاريخ خود بينديشند و از آن عبرت گيرند ، زيرا بدين ترتيب شناخت ايشان نسبت به پروردگارشان ژرفتر و درستى راهشان بر آنان مؤكّدتر مىشود و به دين خود و به خويشتن اعتماد حاصل مىكنند ، و چگونه امّتى كه يقين دارد با ارادهء مطلق خداوند تأييد و پشتيبانى مىشود ، شكست و فرار را بشناسد ؟ آرى ، امّت اسلامى و نيز بسيارى از جنبشها در تاريخ شكست خورده است امّا اين شكست وقتى بوده كه ايمانشان به غيب ضعيف شده و آن امّت به گرداب نبردى سخت ، و از نظر مادّى نابرابر ، با دشمنان درافتاده است .
پيش از آن كه به شرح آيهء بعدى برويم ، حديثى مفصّل از امام صادق ( عليه السلام ) را در معنى فىء ( درآمد حاصل از تسليم دشمن ) از ديدگاه اسلام مىآوريم