روحيهء سپاهى و تضعيف دشمن ) از مهمترين عوامل پيروز است ، و براى اين امر ، كشورهاى در حال جنگ اموال و امكانات بسيار به كار مىاندازند و وسايل و كارشناسان مؤثّر بسيار را بدان اختصاص مىدهند ، و براى نوآورى در اين زمينه تا آنجا كه مىتوانند مىكوشند . سلاح بيم و هراس و سلب روحيهء دشمن از برندهترين و آشكارترين سلاحهايى بود كه خدا به وسيلهء آنها پيامبر اسلام را تأييد و پشتيبانى مىكرد ، و مسلمانان در جنگهاى خود بدان اعتماد داشتند . در رويارويى پيامبر با بنى نضير خداوند هراس را به دلهاى يهوديان افكند تا سراسر دلشان را فرا گرفت ، آن وقت معادله تغيير يافت و از كبرياء و غرور به شكست نفسانى تبديل شد ، و پيغمبر خود را ملزم به استفاده و به كار بردن سلاح وحشت و هراس ديد كه امر به ترور كعب بن اشرف داد ، و شايد ويران كردن بعضى از خانههاى ايشان و بريدن درختهاى خرمايشان ، از پارهاى جوانب خود ، بخشى از طرح ترسانيدن آنها باشد .
/ 220 هنگامى هراس بر دلها مستولى مىشود ، دشمن قدرت طرح ريزى درست را از دست مىدهد ، زيرا مهمترين چيزى كه انسان در انديشيدن منطقى و عاقلانه بدان نياز دارد همانا استقرار و اطمينان درونى است ، و يهوديان اين را از دست دادند و از تعقّل واماندند و به اعمال انفعالى روى آوردند ، از اين رو نادانسته طرحهايى بر ضد خود ريختند و كارهايى به زيان خود كردند تا آنجا كه به دست خود خانههاى خويش را ويران كردند تا مسلمانان از آنها استفاده نكنند ، و گفتهاند از آن رو كه ويرانهها حايل و مانعى در برابر پيشروى مسلمانان شود ، چنان كردند ، و نيز گفتهاند براى آن كه عرصه و ميدانى براى مانور جنگى باز كنند به تخريب خانههاى خود پرداختند . و از ديدهء آنها پنهان ماند و متوجّه نشدند كه با اين اقدام شكست خود را به مسلمانان نشان دادند و روحيهء دشمن خود را تقويت كردند و مسلمانان پس از آن كه گمان مىكردند يهوديان بيرون نخواهند رفت ، به شكست و خروج آنها يقين يافتند ، و به واقع آنها در تحقق مهمترين هدفهاى مؤمنان از اين رويارويى با ايشان كه همان درهم شكستن كيان و موجوديّت يهود بود ، به مؤمنان كمك كردند .
تفسير هدايت (فارسى) — صفحة 244
مساهمون: احمد آرام
ص٢٤٤