خوشخويى و همكارى و پاكدلى است . پس اگر امّت اسلامى پيوسته بدين امور و اصول پايبند باشد همين خصوصيات ضامن شكست و بىاثر گذاشتن تمام توطئههاست ، و در آن صورت امّت با اشاره و ارشاد رهبرى رشيد خود براى مقاومت و رويارويى با توطئههاى شيطانهاى جنّ و انس مىكوشد .
نوعى ديگر از نجواى منفى نيز وجود دارد كه در اسلام نهى شده است ، و آن اختصاص به نجوا كردن و سخن در گوشى گفتن مؤمنان با يكديگر در مجالس دارد ، قطع نظر از مضمون آن . اسلام نهى كرده است كه / 169 دو تن در حضور شخص سوّم نجوا كنند . پيامبر خدا ( صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم ) گفت : « هر گاه سه تن بوديد ، نبايد دو تن از شما بىشركت دادن رفيق سوّم خود نجوا كنند ، زيرا اين كار او را غمين مىكند . » « 37 » [ 11 ] براى آن كه مؤمن احساس كند كه خداوند مراقب اوست و بر كار او و همراه او شاهد و ناظر اوست ، قرآن آداب خلوت را به دو مىآموزد و خاطرنشان مىكند ، هنگامى كه با همسر خود تنهاست ( بر او لازم است كه وى را ظهار نكند و اگر ظهار كرد بر او واجب است كه به عنوان همسر با او نياميزد مگر پس از پرداخت كفّارهء ظهار ) ، و هنگامى كه مىخواهد به نجوا پردازد و شيطان در دلش وسوسه مىانگيزد كه نجواى او را به فساد كشاند ، و هنگامى كه در مجلسى مىنشيند ، ( قرآن به دو مىآموزد ) كه چگونه در جايى فرودين نشيند و ارزشها و اعتبارات اسلامى را رعايت كند ، «
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذا قِيلَ لَكُمْ تَفَسَّحُوا فِي الْمَجالِسِ فَافْسَحُوا
- اى كسانى كه ايمان آوردهايد ، چون شما را گويند در مجالس جاى باز كنيد ، جاى گشاييد ، » تا جا به اندازهء امكان حضور ديگران باشد ، و فايدهء مجلس عموميّت يابد ، و همهء حاضران احساس احترام و اندازهشناسى متقابل كنند . و اين كار پيامدى دارد كه
هامش
( 37 ) - نور الثقلين ، ج 5 ، ص 262 .