از آنچه كردهاند آگاه مىسازد ، به علم يقين خواهند دانست .
پيامبر ( صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم ) و همچنين هر مؤمنى پروردگارش را چنان كه حق شناسايى است و مىسزد ، مىشناسد و بدين حقيقت به ژرفى مىانديشد و به خرد و روزى مىنگرد . دو ديگر آن كه از نجواى دشمنان نمىهراسد بلكه به پروردگار خود توكّل مىكند ، و مطمئن است كه دشمنان به دو گزندى نمىرسانند مگر به اذن خداى عزّ و جلّ ، و بيگمان بر رغم توطئهها چيرگى و غلبه از آن حق است .
/ 159 «
أَ لَمْ تَرَ أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ
- آيا نديدهاى كه خدا هر چه را در آسمانها و زمين است مىداند ؟ » اين پرسش براى تقرير و تثبيت مطلب است و معنى آن اين است كه :
بيگمان تو بايد به علم يقين بدانى ، آن گونه كه كسى كه چيزى را به عين آن مىبيند مىداند . ولى چگونه اين حقيقت را با دانش كسى كه چيزى را عينا مىبيند ، بدانيم ؟ همانا با نگريستن در آيات و نشانههاى خدا در آفريدگان ، پس هر چه در آسمانها و زمين است گواهى مىدهد كه ذات منزه او زندهء پايدار شاهد حاضر است .
و آيا براى كسى ممكن است كه اين كائنات را با چنين نظام نيكوى دقيقى بگرداند و تدبير آن كند و علم و قدرتش بر آن احاطه نداشته باشد ؟
«
ما يَكُونُ مِنْ نَجْوى ثَلاثَةٍ إِلَّا هُوَ رابِعُهُمْ وَ لا خَمْسَةٍ إِلَّا هُوَ سادِسُهُمْ
- هيچ سه كس با هم نجوا نكنند مگر آنكه او چهارمين آنهاست و هيچ پنج كس نباشند مگر آنكه او ششمين آنهاست . » تصريح سياق به عدد سه و پنج ، هر چند رواست كه اكنون حمل برآوردن مثال شود ولى شك نيست كه حقيقتى تاريخى از واقعيّت كار منافقان دارد كه بنا به عادت ( افراد ) جلسات آنان به سه و پنج و هر عدد فردى ختم مىشده كه امكان رأى گيرى در آن آسان باشد . و يكى از مفسّران گويد : در اين تعبير بلاغتى است دلپذير كه عدد را تكرار نكرده و مانند آن را در قرآن مىيابيم ، ولى قرآن علم خدا را به اين شماره محدود و محصور نكرده و گفته است :
«
وَ لا أَدْنى مِنْ ذلِكَ وَ لا أَكْثَرَ إِلَّا هُوَ مَعَهُمْ أَيْنَ ما كانُوا
- و نه كمتر