سوى هدفهايى باشد كه براى آنها آفريده شده و او بدين راه نمىتواند رفت مگر به وسيله و با مدد نور ، و خداوند است كه آن نور را در دل او قرار مىدهد «
يَهْدِي اللَّهُ لِنُورِهِ مَنْ يَشاءُ
« 183 » - خدا هر كس را كه بخواهد بدان نور راه مىنمايد » ، و قرار دادن نور ( فرا روى آدمى ) يا مستقيم از طريق وحى است يا غير مستقيم از طريق مقياسها و ترازوهايى كه به وسيلهء آنها رهبر مردم مشخّص و معلوم مىشود .
هنگامى كه انسان به ايمان خود پرهيزگارى و پيروى از رهبر شايسته را مىافزايد ، اين امر دل او را پاكيزه و رفتار او از كجرويها و گناهان پاك مىسازد ، پس تقوا و پرهيزگارى نيّت او را ناب و پالوده مىكند و او را به فرمانبردارى و طاعت مىراند و از معصيت و نافرمانى باز مىدارد ، و رهبرى جادّه را براى او روشن مىكند تا راه خود را به سوى روشندلى و هدايت بشناسد و بگشايد و بپيمايد .
«
وَ يَغْفِرْ لَكُمْ وَ اللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ
- و بيامرزدتان كه خدا آمرزندهء مهربان است . » [ 29 ] تقوا و پرهيزگارى همان مقياس و وسيلهء سنجش است نه اعتبارات عرفى و نژادى و قومى و مادى يا جز اينها ، زيرا اين همه در اسلام ساقط شده و فرو افتاده و تنها يك ارزش باقى مانده كه همان تقوى است ، چنان كه خداوند گفت «
يا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْناكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَ أُنْثى وَ جَعَلْناكُمْ شُعُوباً وَ قَبائِلَ لِتَعارَفُوا إِنَّ / 122 أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقاكُمْ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ خَبِيرٌ
« 184 » - اى مردم ! ما شما را از نرينه و مادينهاى بيافريديم . و شما را جماعتها و قبيلهها كرديم تا يكديگر را بشناسيد . هر آينه گراميترين شما نزد خدا ، پرهيزگارترين شماست . خدا بسيار دانا و كاردان است . » قرآن اين ارزش را در صدها جاى تأكيد مىكند ، چنان كه در همين جا دو بار تأكيد كرده است : يك بار با عموميّت دادن خطاب به تمام مؤمنان بدون شرط كردن صفات و اعتبارات و ملاحظات مادّى ، و يك بار وقتى تصريح
هامش
( 183 ) - النور / 35 .
( 184 ) - الحجرات / 13 .