را بداند ؛ ولى تفصيل آن را نمىداند و يا اينكه نمىخواهد نامه عمل خود را بداند . لذا مىگويد : نمىدانم حساب دقيق من چيست و عذاب من چگونه است .
« يا لَيْتَها كانَتِ الْقاضِيَةَ »
اىكاش مرگ مرا نابود مىكرد .
در دنيا كفّار و فسّاق مىخواهند بيشتر زندگانى كنند و نمىخواهند بميرند ؛ زيرا به آخرت ايمان ندارند و مرگ را پايان عيش و نوش خود مىدانند . به همين دليل هر كارى را كه مىخواهند انجام مىدهند . وقتى آنها مردند مىبينند كه قيامت وجود دارد ، زندگانى بعداز مرگ وجود دارد ، بهشت و جهنم ، ثواب و عقاب وجود دارد . آنوقت مىگويند اىكاش ! مرگ مىآمد و مرا كاملًا نابود مىكرد و يا در همان مرگ اوّلى كه مرده بودم ديگر زنده نمىشدم . همهى مجرمين پشيمان هستند ؛ ولى اين پشيمانى براى آنها فايده ندارد . زندگانى آخرت نتيجه زندگانى دنيا است و بايد انسان كيفر اعمال خود را در آخرت ببيند . در آيه ديگر مىفرمايد :
« وَ يَقُولُ الْكافِرُ يا لَيْتَنِي كُنْتُ تُراباً »
« 1 » در روز قيامت كفار مىگويند : اى كاش ! ما خاك مىبوديم . وقتى كفار عذاب را مشاهده مىكنند مىگويند : كاش ما بهجاى اينكه انسان بوديم خاك مىبوديم . حسرت مىخورند . يكى از نامهاى روز قيامت يومالحسرت است . در اينروز ، كفار حسرت مىخورند ؛ ولى حسرت آنها بىفايده است .
« يا لَيْتَها كانَتِ الْقاضِيَةَ »
عرض كردم كه در نزديكى قيامت دو نفخ دميده مىشود ؛ در نفخ اول تمام زنده جانها مىميرند ؛ مگر كسانى را كه خدا بخواهد . در نفخ دوم همهى آنها
هامش
( 1 ) - نبأ / ايه 40