شد ، خدا نيز او را به حال خود وا مىگذارد ؛ كسى را كه خدا از هدايت خود محروم كند ، معلوم است كه به خرافات گرفتار مىشود . كمال انسان در تقوى و تهذيب نفس و ارتباط باخداوند جل جلاله است و بايد انسان ارتباط خود را با خدا محكم نموده و براى بندگى و اطاعت از او فكركند . انسان وظيفه دارد كه براى خدمات اجتماعى ، انجام واجبات ، ترك محرمات و مسائل روز قيامت درست فكر كند . تفكر نمودن براى تكامل روحى انسان مفيد است و نبايد مباهات بيهوده و جاهلانه افكار انسان را به خود مشغول نمايد .
در معنى آيه مباركه دو احتمال وجود دارد ؛ احتمال اول : يكى همين موضوع بود كه براى شما عرض كردم ، مىفرمايد : شما تا آنجا به قوم و قبيله خود فخر و مباهات كرديد كه از زندهها كسى باقى نماندند و در قبرستانها به سراغ مردهها رفتيد و قبور آنها را نيز حساب نموديد . احتمال دوم : مىفرمايد : عمر شما به همين شمردن شمردن بهطورى بيهوده صرف شد .
در هردو صورت آيه مباركه ، مشغوليت انسان را به كارهاى بيهوده بيان مىكند ؛ زيرا فخر و مباهات بىفايده انسان را از اهداف اصلى باز مىدارد و منزلت انسان را پايين مىآورد . خيلى انسانهاى با استعداد وجود دارند كه مىتوانند براى اجتماع خود مصدر خدمت واقع شوند ؛ هم براى دين مردم كار كنند و هم براى دنياى آنها ؛ اما متأسفانه فكرشان به موضوعات انحرافى مشغول گرديده و نمىتوانند به اهداف اصلى و انسانى دست يابند . لذا عمرخود را به بيهوده گى صرف مىكنند .
انسان بايد براى نجات از گمراهى و غذاب آخرت خالصانه كار و تلاش كند تا به مقصد نهايى خود برسد . نبايد كسى فكر خود را به خرافات مشغول نمايد . دنيا دار امتياز نيست ؛ بلكه دار عمل است و انسان بايد براى رسيدن به مقام والاى انسانى
انوار هدايت (تفسير قرآن كريم) (فارسى) — صفحة 294
مساهمون: الشيخ محمد آصف المحسني
ص٢٩٤