مىشود و در غير آن ديده نمىشود و عمل به اصطلاح فلسفه ، " عَرَض " است و به تنهايى ديده نمىشود . « 1 » لذا ممكن است كه مراد از ديدن عمل در روز قيامت باشد .
قرآن مجيد در آيه مباركه مى فرمايد : هركس عمل خود را به اندازه يك ذره هم اگر باشد مىبيند ، چه عمل خوب انجام داده باشد و چه عمل بد ، در هر دو صورت آن را مىبيند . در كلمه عربى ذره به آن مورچههاى بسيار ريز و كوچك گفته مىشود و همچنين به اتم « القنبلة الذرويه » ( همين اتمى كه به چشم غير مسلح ديده نمىشود و در فارسى به آن ناشكن مىگويند و در عربى به آن ( لايتجزا ) نيز مىگويد : ممكن است كه مراد از ذره همين اتمى باشد كه به چشم غير مسلح ديده نمىشود و يا مراد از ذره آن چيزهاى ريزى باشد كه مثل گَرد در بين شعاع آفتاب ديده مىشود ؛ خصوصا زمانى كه آفتاب از پنجره به درون خانه مىتابد واضحتر ديده مىشود . به هرحال براى ديدن اعمال چند احتمال وجود دارد كه بعضى از آنها را در اينجا بيان مىكنم .
احتمال اول : در قرآن مجيد مىفرمايد :
« جَزاءً بِما كانُوا يَعْمَلُونَ »
« 2 » يعنى جزاى عمل خود را مىبينيد . يك عده از مفسّرين ، مخصوصاً مفسّرين قديم گفتهاند كه انسان جزاى عمل خود را مىبيند ، يعنى به اندازه عمل خود يا مستحق ثواب و يا عقاب . است
هامش
( 1 ) - آنچه كه قائم به ديگرى است و از خود وجود مستقل ندارد ، مثل رنگها كه اگر بر جسمى نباشد ديگر قابل ديد نيست .
( 2 ) - سجده / آيه 17